קטע משיחת ל"ג בעומר, תש"ז

הערות

עמוד 123

1. 1. נדפס עם מ"מ והערות מכ"ק אדמו"ר נשיא דורנו בסה"מ תש"ח ע' 190 ואילך.
2. 2. [ראה שיחת פורים שנה זו (לעיל ע' 99). וש"נ.
3. 3. ראה שיחת י"ג אלול שנה זו. שיחת י"ט כסלו תש"ח (לקמן ע' 149. ע' 181).

עמוד 124

1. 4. עוד דברים שאמר או עשה כשחזר ממעזריטש — ראה לעיל ע' 23 הערה 7. וש"נ.
2. 5. קדושים יט, יח.
3. 6. שם, יז].
4. 7. כשיראה לו שנאה וידע שהוא שונאו אינו עובר ע"ז הלאו, אמנם עובר על לא תקום ולא תטור (ס' החינוך מצוה רלח), בכ"ז כתב כאן ל"ת דלא תשנא. וי"ל: א) ע"פ מש"כ הרמב"ם הל' דעות פ"ו ה"ה. אבל לכאורה אין זה מספיק, שהרי ברמב"ם שם מבאר בזה: ולא הזהירה תורה אלא כו'. וראה ג"כ שם ספ"ז (ע"ד מש"כ בס' החינוך). וי"ל ב) מפני שלא תשנא — היא קודמת והסיבה (בנפש האדם) ל"לא תקום ולא תטור" — כמובן. ג) ס"ל בדברי הרמב"ם כהכס"מ שם דגם כשמראה השנאה עובר. וידוע שקו"ט האחרונים בדברי הכס"מ ובהסתירה מסהמ"צ להרמב"ם מל"ת שב [קונטרס אהבת ישראל (קה"ת, תשל"ז) ע' 9 בהערה].
5. 8. [בהנחה בלתי מוגה: אַז דער אַלטער רבי איז געקומען דעם ערשטן מאָל פון מעזריטש, איז ער שוין געווען אין אַ מדריגה פון אַ משפיע, ער האָט געהאַט אַ סאַך תלמידים. האָבן זיי אים געפרעגט וואָס פאַר אַ חידוש האָט ער געהערט אין מעזריטש? האָט דער אַלטער רבי געענטפערט, אז ער האָט דאָרט געהערט אַ נייעם פירוש אויף דעם "אהבתי אתכם אמר ה'" (מלאכי א, ב) — האָלט האָבן אַ אידן ווייל ער איז אַ איד. אין מעזריטש האָט ער געקראָגן אַ חוש אין האָלט האָבן אַ אידן, און דאָס האָט אים געגעבן אַ ליכטיקייט אין אהבת השם. אין יענעם זמן זיינען דאָך פשוטע אידן געווען אָפּגעפרעגט, עס זיינען געווען באַזונדערע מנינים פאר זיי: אַ שניידערשע שול, אַ שוסטער שול, אַ בעל עגלה שול. דער אַלטער רבי האָט געלערנט אַז מען דאַרף האָלט האָבען אַ פשוטן אידן; ניט נאָר מביני מדע, די דרייקעפּלעך, נאָר די פשוטע אידן וואָס אין זיי איז פאַראַן די פשיטות העצמות.

עמוד 125

1. 9. בהנחה בלתי מוגה: דער ענין בקצרה איז: די ירידת הנשמה למטה איז דאָך אויף להתלבש בגוף, וואָס דער גוף מיט זיינע מעשה'לאַך איז דאָך ניט אַזאַ שיינער מהות; וואָס די כוונה אין דער ירידה איז ניט נאר להעלות הנשמה למעלה ממדריגתה נאָר אויף מעלה זיין דעם כללות העולם ווי דער משל הידוע פון דעם "ליווער" (ראה תו"א ד, א), און דער אהבתי אתכם וכו' איז דאָך אויף דער נשמה המלובשת בגוף. אהבת ישראל איז צו אַלעמען גלייך, האָלט האָבן אַ פשוט'ן אידן וויילע ער איז אַ איד, וואָס די פשיטות העצמות איז אין אַ פשוט'ן אידן, און אַ איש פשוט איז פשיטות העצמות. {* * *} דער טאַטע האָט אַמאָל געזאָגט אַז דער עיקר ענין המוחין איז צו פאַרשטיין די מעלה פון פשיטות; ניט פשיטות וואָס קומט מצד השכל, נאָר פשיטות בעצם . מען דאַרף ליגן אין אַ ענין. אַז מען לעבט זיבעציג יאָר — איך מיין ניט בלויז לעבן, נאָר לעבן זיבעציג יאָר אין עבודה — דאָס מיינט לעבן הונדערט יאָר און טאָן זיבעציג יאָר אין חסידות — קאָן מען פאַרשטיין וואָס פשיטות איז. אַלע מעלות וואָס מען רעדט אין עצמות קומט דאָס ניט צו די מעלת הפשיטות, און די פשיטות העצמות איז אין אַ איד פשוט . אַ פשוט'ער איד, אַז ער שטייט אויף אינדערפרי, זיין אמונה, זיין זאָגן אַ קאַפיטל תהלים פאַרן דאַוונען, זיין דאַוונען [אַ איד זאָגט ניט אַז ער דאַרף אָפּדאַוונען, ער האָט אָפגעדאַוונט; נאָר זאָגט: ער האָט געדאַוונט, ער האָט נאָך ניט געדאַוונט, ער דאַרף גיין דאַוונען וכו']. ער האָט האָלט תפילין; ער האָט האָלט אַ אידן; דאָס איז זיין פנימיות, דאָס איז ער בעצם. ער מאַכט חתונה קינדער און טראַכט ניט פון וואַנען וועט ער נעמען, מען דאַרף דאָך האָבן אַ עקזיסטענץ כמו שאומרים אוה"ע, און ער טראַכט דאָס ניט, ער האָט בטחון.
2. 10. בהנחה בלתי מוגה: מען דאַרף זיך שטענדיג פרעגן: אויף וואָס דאַרף מען מיך דאָ. ובנוסחא אחרת: אויף וואָס דאַרף מען זיך, פרעגט מען ניט.
3. 11. ראה בארוכה אגרות-קודש ח"ט ע' רעג ואילך. מקומות שצויינו בהערה הבאה.
4. . נוסחא אחרת: אז דער גאַנצער ענין פון מוח איז נאָר אויף צו פאַרשטיין דעם ענין הפשיטות, ניט שכל'דיג פאַרשטיין פשיטות, נאָר דערהערן דעם ענין הפשיטות.
5. . נוסחא אחרת: וואָס פשיטות העצמות איז פאַראַן באַ אַ פשוטן אידן. — ראה לעיל ע' 3. וש"נ.

עמוד 126

1. 12. ראה לקמן הוספה א נוסחא אחרת . וראה ג"כ התמים ח"ה ע' נג . ואפשר שאירע כעין זה פעמים אחדות .
2. 13. [תהלים קיז, ב.
3. 14. זח"ג רנז, סע"ב (ברע"מ). פרדס שער א (שער עשר ולא תשע) פ"ט. שעהיוה"א פ"ז (פב, א).
4. 15. בהנחה בלתי מוגה: אַרויסגייענדיק האָבען אים חסידים מסביר געווען: פריער האָסטו געמיינט אַז דו ביסט אַ מאַכער, דו האָסט זיך רייך געמאַכט און דו האָסט זיך אָרעם געמאַכט, האָסט געמיינט אַז כחי ועוצם ידי וכו'; אָבער איצט אַז דו ווייסט שוין אַז אַלץ איז פון אויבערשטען קענסטו אַהיים פאָרען און דער אויבערשטער וועט העלפן. ונסע לביתו והצליח ונעשה גביר].
5. 16. בארוכה בשיחת שמח"ת תרצ"ו אות יג [ספר השיחות תרצ"וחורף ה'ש"ת ע' 32 ואילך. וש"נ.
6. 17. ראה שבת קנא, ב].
7. . סה"מ תש"ח ע' 194 (אגרות-קודש ח"ג ע' קכ).
8. . וז"ל: באזני מצלצל אותו המאמר אשר אמר הוד כ"ק מורנו הגדול נ"ע בעת שהחסיד משקלאוו התאונן לפניו על מר מצבו וכי דרוש לו לשלם חובות, להשיא את בנותיו, ושיהי' לו לחם חקו. השיב הוד כ"ק מורנו הגדול. . "דו זארגסט אלץ אויף דעם וואָס דו בעדאַרפסט, אויף דעם אויף וואָס מען דאַרף דיך זאָרגסטו גאָרניט".
9. . נדפס באגרות-קודש ח"ג ע' תלט ואילך.
10. . ראה אגרות-קודש ח"ב ע' תקמא: "ספור זה שמעתי מאתו כפי ששמען בכמה נוסחאות, כי ענין זה הי' עם איזה חסידים בזמנים שונים". ובאגרות-קודש ח"ג ע' קנה: "דוא זאָגסט (נ"א דוא זאָרגסט) אַלץ ואָס דו בעדאַרפסט אויף ואָס מיא דאַרף דיך זאָגסט (נ"א זאָרגסטו) גאָר ניט". וראה גם שיחת ל"ג בעומר תש"ח (לקמן ע' 225). לקמן ע' 251 הערה 70. סה"מ תרפ"ט ע' 159.

עמוד 127

1. 18. מחלוקת בשבת (נה, א) אבל כן הוא המסקנא בויקרא רבה (פל"ו, ו). ועיג"כ ירושלמי סנהדרין פ"י ה"א. אגדת בראשית פ"י. זח"א קסח, א. זח"ג קעד, א. ת"ז תי' כ"א (נז, ב). תיקונים מזהר חדש (קיג, ע"ד).
2. 19. [בהנחה בלתי מוגה: וואָס ער האָט געזאָגט אין די ערשטע צייטען — דאַמאָלסט האָט דאָס ניט געהייסען מאמרים נאר צעטלען — אַ פּאָר שורות וואָס ער האָט געזאָגט אויף טייטש אז אַלע זאָלן פאַרשטיין. — איז דאָ אַ תורה פאַרשריבען אויף אַ צעטיל].
3. 20. מעלתה שאינה פוסקת ואין בה שינוים. ראה לקו"ת ר"פ בהר ועוד.
4. 21. שהיא באה ונמשכת מחמת פנימיות אהבה שבלב, שאותיות הדבור אין יכולים להכיל אה"ר זו. לכך אינה מתלבשת בדבור רק בבחי' נשיקין (תו"א ס"פ תרומה. וראה ג"כ לקו"ת שה"ש בתחילתו).
5. 22. [בהנחה בלתי מוגה: אַז מען טרעפט אַ אידן אין גאַס, דאַרף מען אים אַ קוש טאָן, ווי מ'קושט אַ מענטעלע פון אַ ספר תורה .
6. 23. ע"ד "תחום המושב" — גזירת גירוש בנ"י מן הכפרים — ראה בארוכה "מבוא" לאגרות-קודש כ"ק אדמו"ר מהורש"ב ח"ד ע' 5 ואילך. וש"נ.
7. . ראה ספר השיחות תש"א ע' 32 (הועתק ב"היום יום" טז תמוז). תש"ג ע' 139. תש"ד ע' 163. אגרות-קודש ח"ח ע' פח. רשימת היומן של רבינו מיום ה', כ' מ"ח תרנ"ו — סה"מ תש"ט ע' 87.

עמוד 128

1. 24. כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה לנגן את ניגון הדביקותחב"ד שהיה מזמר אאמו"ר נ"ע בתפלת שבת, ובעת שנגנו את הניגון היה בדביקות עצומה ודמעות נזלו מעיני קדשו. אח"כ צוה לנגן את הניגון של ד' בבות מאדמו"ר הזקן ואח"כ אמר: דעם אַלטען רבי'נס ניגון איז "יחידות", נאָך יחידות דאַרף מען נעמען אַ ביסעל משקה און זינגען אַ פרייליכען ניגון ].
2. . נוסחא אחרת: נאָך יחידות דאַרף מען זינגען אַ פרייליכען ניגון און גיין אַ טאַנץ.