ליל ש"ק פ' לך לך תש"ו בסעודה
12ליל ש"ק פ' לך לך תש"ו בסעודה
א. בשנת תרנ"ד האָט כ"ק אאמו"ר פאַרבראַכט שבת פ' לך לך, קוטב השיחה: אָנהייב עולם התיקון. בכלל פלעגט מען ניט אַלעמאָל פאַרבריינגען פ' לך לך. נאָך שבת האָט רשב"ץ1 פאַרבראַכט און האָט געזאָגט אויף אאמו"ר: בוצינא קדישא אור העצמי, אַז מיר וואָלטען געהאַט אַזאַ מדריך יונגערהייט וואָלטען מיר גיווען אַנדערש.
יענעם יאָר האָט רשב"ץ פאַרבראַכט גאַנץ עשי"ת, אויך די נאַכט פון ערב יוכ"פ. פאַרטאָג האָבען זיי געזאָגט: מען דאַרף גיין צום האָן, צום שליח, צו דער תמורה.
ב. בשנת תרנ"ב אויף דער חתונה פון ר' משה האָרענשטיין2 האָט אאמו"ר נ"ע פאַרבראַכט און גערעדט3: אַז מ'לערנט חסידות און מען טוט נישט אין עבודה, איז דער עונש ווי פון דעם וואָס נעמט ראשו של מלך און בויגט איהם איין ווי עס שטייט אין תניא4, די שמיץ וואָס מען וועט געבען איז דער חלק האחרון צוגיוויינט דערצו, אָבער די חרפה דערפון.
דאַמאָלסט איז דאָרטן געווען פתחי' חאַרסאָנער און ישעי' חאַרסאָנער5. איז פתחי' איז נתבטל געוואָרען, און ישעי' איז געשטאַנען און שווייס און טרערן האָבען זיך געגאָסען פון איהם. דער פעטער רז"א האָט געזאָגט: ער ווערט בטל פאַר'ן אמת, פאַר דעם נפש'דיקען אמת.
ג. אדמו"ר מהר"ש האָט אַמאָל געלערנט מיט אאמו"ר נ"ע דעם מאמר פון פ' לך לך אין תורה אור6, איז אויף דער שורה "אב רם הוא השכל הנעלם מכל רעיון" האָט ער גערעדט הסברה פיר שעה.
ד. אאמו"ר נ"ע האָט געזאָגט תרנ"ד אַ מאמר לך לך7 אַ פרומער מאמר8: מען דאַרף צוקומען צום רצון למעלה מטעם ודעת, דורך אַוועק גיין "מארצך וממולדתך ומבית אביך" פון השגה, דאַמאָלסט קומט מען צו "אל הארץ אשר אראך"9.
ה. בכלל פלעגט אאמו"ר אין די ערשטע יאָרען אַ סאַך פאַרבריינגען, אויך אדמו"ר הצ"צ אין די ערשטע יאָרען ובפרט בזמן הנשיאות של אדמו"ר האמצעי10.
13אַמאָל איז אנושיות, מענטשליכקייט, בכלל, געווען אַנדערש, ובפרט אין די קליינע שטעטלעך, און אַ חסיד בפרטי פרטיות.
אַמאָליקע חסידים איז באַ זיי געווען די זריעה און זיי האָבן קולט גיווען. זיי האָבען גענומען די נקודה, ס'איז דאָך תן11 לחכם ויחכם עוד12, זיי האָבען גענומען די נקודה.
זיי וואָלטען נישט געקענט צונעמען ווי דאָס איז איצטער דאָ.
ו. כשהי' כ"ק אדמו"ר שליט"א בן שמונה שנה — אמר ע"ע שאז לא הבין עוד כ"א קטעים קטעים ממה שאמרו — האָט ער געהערט אַ שיחה מכ"ק אאמו"ר נ"ע וקוטבה אַז אָן חסידות קען מען נישט לעבען. ועוד שמע פתגם אחד...
כשהי' בן י"ג שנה הביאו את הרשב"ץ נ"ע ללמוד עמו13.
ז. אויף די משפיעים ליגט דער חוב צו לערנען דאַוונען די תלמידים, נישט מאמרים אויף דאַוונען, נאָר לערנען ווי צו דאַוונען. מען דאַרף זינגען אַ ניגון, נישט מיט חזנות, נאָר אַזוי זינגען. נישט דוקא אַ גאַנצען ניגון, אפילו איין תנועה נאָך אַמאָל און נאָך אַמאָל.
אאמו"ר נ"ע פלעגט שבת דאַוונען אין זאַל, פלעגט קומען יוסף דער שניידער — שהי' אצל הצ"צ — און דער בלעכער ואצלם הי' כבר נאָך דער סעודה, אאמו"ר פלעגט זינגען אין דאַוונען און צוקלאַפּען באצבע, זיי פלעגען זאָגען תהלים און וויינען.
ח. (שאל הרמ"ש שיחי': א"כ איז דאָך לערנען חסידות אָן עבודה טויג נישט, מדוע לא יהי' כמו נגלה. והשיב כ"ק אדמו"ר שליט"א:) יעקב מרדכי מפּאָלטאַווע14 כשהי' מבאר ענין בחסידות הי' מסבירו, ווען ער האָט שוין מער ניט גיהאַט קיין אותיות פלעגט ער זאָגן: אַזוי אַזוי איז דער ענין15.
ט. אַז אַ פּשוט'ער איד זאָגט ווי עס דאַרף זיין "אלקי נשמה" מיט אַ ניגון, און אַ צווייטער מיט גרעסטע כוונות, איז דאָס בהשוואה.
הערות
עמוד 12
- 1. החסיד ר' שמואל בצלאל ב"ר שלום שבתי שעפטל. ראה תולדותיו ב"התמים" חוברת א ע' סז [לה, א] ואילך. ספר השיחות קיץ ה'ש"ת ע' 91 ואילך. שיחת יום א' דחה"פ שנה זו. י"ב תמוז תש"ז ס"ו רשימת חורף ה'שי"ת (לקמן ע' 29 ואילך. ס"ע 136 ואילך. ע' 350). וראה ספר השיחות תרפ"חתרצ"א ע' 95. לקמן ע' 161. ע' 163. ע' 215. ע' 246. ע' 332.
- 2. עם ב"ג הרבנית מרת חי' מושקא. החתונה התקיימה יום ו' עש"ק יו"ד אלול תרנ"ב (ראה סה"מ תרנ"ב ע').
- 3. ראה גם אגרות-קודש ח"ד ס"ע שא ואילך.
- 4. סוף פרק כד.
- 5. באגרות-קודש שם (ע' שב): ר' יהושע שו"ב דחערסאָן.
- 6. יא, א.
- 7. נדפס בסה"מ תרנ"ד ע' מח ואילך. ואוצ"ל: תרנ"ה (סה"מ תרנ"ה ע' יח ואילך). — ראה סה"מ שם ע' בהערה ש"בקופיר בראש המאמר נרשם: דער פרומער לך לך".
- 8. ראה גם שיחת יום שמח"ת ה'שי"ת (לקמן ע' 377).
- 9. לך לך יב, א.
- 10. ראה גם שיחת ליל שביעי של פסח שנה זו (לקמן ע' 38). וראה ספר השיחות קיץ ה'ש"ת ע' 165.
עמוד 13
- 11. משלי ט, ט.
- 12. ראה שיחת י"ב תמוז תש"ח (לקמן ע' 243). וש"נ.
- 13. ראה ספר השיחות תרצ"וחורף ה'ש"ת ע' 185, שבין כסא לעשור שנת תרנ"ד היו הימים הראשונים שהתחיל ללמוד עם הרשב"ץ. וראה גם שם ע' 120. ספר השיחות קיץ ה'ש"ת ע' 161. רשימה מחורף ה'שי"ת סי"ז (לקמן ע' 353).
- 14. ראה אודותו לעיל ע' 11. וש"נ.
- 15. "לשון כמה מזקני החסידים לאחרי שקו"ט עמוקה בעניני דא"ח ובכ"ז לא נחה דעתם בהבנת הענין לתכליתו, אלא שהונח (אָפּגעלייגט) אצלם הענין בודאות ובבהירות" (לקו"ש חלק כא ע' 334 הע' 88). וראה שיחות: י"ב תמוז תשי"א, אחש"פ וכ"ף מנ"א תשי"ג (תורת מנחם התוועדויות ח"ג ע' 221. ח"ח ע' 113. ח"ט ע' 108). במק"א (שיחת י"ב תמוז תשכ"ז. ועוד) הובא פתגם זה בשם החסיד רד"ץ חן .
- . ראה אודותו לקמן ע' 425.
מצוטט ב־7 עמודים
תורת מנחם 7
- א - שנת ה'שי"ת ‹ בס"ד. משיחת* יום ב' דחג השבועות ה'שי"ת סה"ש תש"ו ע' 12
- ג - שנת תשי"א - חלק שני ‹ בס"ד. שיחת י"ג תמוז, ה'תשי"א סה"ש תש"ו ע' 13
- ט - שנת תשי"ג - חלק שלישי ‹ בס"ד. שיחת ש"פ עקב, כ"ף מנחם-אב ה'תשי"ג. סה"ש תש"ו ע' 13
- יד - שנת תשט"ו - חלק שני ‹ בס"ד. שיחת אחרון של פסח, ה'תשט"ו. סה"ש תש"ו ע' 13
- כד - שנת תשי"ט - חלק ראשון ‹ בס"ד. ש"פ האזינו, י"ג תשרי, ה'תשי"ט סה"ש תש"ו ע' 13
- כה - שנת תשי"ט - חלק שני ‹ בס"ד. משיחת ש"פ קדושים, בדר"ח אייר ה'תשי"ט. סה"ש תש"ו ע' 13
- נ - שנת תשכ"ז - חלק שלישי ערוך ‹ בס"ד. שיחת יום ה' פ' פינחס, י"ב תמוז, ה'תשכ"ז סה"ש תש"ו ע' 13