ה. תומ"צ ורפואת הנפש מביאים רפואת הגוף

288ה. תומ"צ ורפואת הנפש מביאים רפואת הגוף^*

דורך. . האָב איך ערהאַלטען זיינער צייט די ידיעה וועגען דער מיינונג פון די דאָקטוירים וועגען אייער געזונט, און היינט האָב איך ערהאַלטען זיין גוטע ידיעה פון וועלכער עס האָט מיר געפרייט צו הערען אַז די אַפּעראַציע איז געווען כשורה און השם יתברך זאָל העלפען אַז אייער צושטאַנד זאָל פון צייט צו צייט פאַרבעסערט ווערען ביז איר וועט קענען אָנזאָגען אַז אייער געזונט איז אינגאַנצען פאָלקאָם.

אָבער בכדי אויף קאָנען אויפנעמען די ברכות פון השם יתברך דאַרפמען האָבען גוטע כלים אין וואָס עס זאָלן אָנהאַלטען די ברכות השם יתברך און באַ אידען זיינען די כלים, תורה ומצות, און איך האָף אַז אויך איר וועט בלי נדר נעמען אויף זיך, צו אָנהאַלטען זיך שטאַרקער אין תורה ומצות, און וואָס מער שטאַרקער און אָפטער איר וועט אַזוי טאָן, אַלעס מערער און גיכער וועט השי"ת שיקען זיינע ברכות צו אייך, און בפרט וויל איך אייך פאָרשלאָגען צו זיין אָפּגעהיט צו לייגען תפילין אַלע טאָג און נאָך דעם דאַוונען זאָגען אַ פּאָר קאַפּיטלעך תהלים, און פאַרן לייגען די תפילין, זאָלט איר געבען אַ פּאָר פראַנק אויף צדקה.

אויך זאָלט איר זעהען באַווירקען אייערע ברידער שי' אַז זיי זאָל[ן] אויך לייגען תפילין (אויסער שבת און יום טוב) און איר דאַרפט אים ערקלערען, אַז ער אַלס דאָקטאָר ווייס אויף וויפיל עס ווענדעט זיך דער געזונט פון דעם קערפּאַר אָן דער געזונטקייט פון דער נשמה וועלכע ווירקט דורך דעם ניערווען סיסטעם אַז זיי זאָלען זיין שטאַרק און מוטיג, אויך ער אַלס דאָקטאָר ווייס זיכער, וויפיל עס זיינען 289דאָ רפואות און מעטאָדען דורך וועלכע מען היילט מענשן, ניט וויסענדיג ווי אַזוי און פאַרוואָס דאָס היילט, און פונדעסטוועגען טוט מען דאָס, וויילע מען זעהט, אַז דאָס בריינגט נוצען און הילף, און אַזוי איז אויך בנוגע צו תורה ומצות, אַז דער עיקר איז ניט דער פאַרשטיין, נאָר דער טאָן דאָס, און די זיכערקייט אַז דאָס איז אַזוי, און ווי מיר זעהען אין דער היסטאָריע פון אידישן פאָלק, אַז ניט קוקענדיג אויף אַלע רדיפות און צרות וועלכע די פעלקער האָבען צוגעטראַכט און געטאָן צו אידען, זיינען דאָך אידען געבליבען און לעבען, אָט אַזוי איז אויך באַ דעם פרט (אינדיווידועלן) אידן, איז דער אָנהאַלט אין תורה ומצות דאַרף זיין דער עיקר, און ניט שטעלען קיינע תנאים צו דעם אויבערשטען וועלכער איז דער גרעסטער דאָקטאָר, אַז פריער זאָל מען פאַרשטיין ווי וועט ווירקען די רפואות, און דערנאָך וועט ער נעמען די רפואה, נאָר מען געטרויט דעם ד"ר און פּראָפעסאָר, אָט אַזוי דאַרף זיין דער צוגאַנג פון אַ אידען צו תורה ומצות, און דאָס מאַכט געזונט אַ אידן אין זיין נשמה און אויך זיין קערפּאַר.

בברכה שיבשר בשורה שמרגיש הטבה בבריאותו.

(ממכתב א' שבט, תשי"ב)

... אייער זון שי' האט מיר איבערגעגעבן אז אייער טאכטער. . . פילט צייטענווייז ניט גוט. . . געוויס איז זי געווען בא א דאקטאר און פאלגט אויס וואס ער זאגט. זי בענטשט דאך ליכט יעדער ערב שבת ויום טוב, דארפן אויך זען אז לכל הפחות ביז זי וועט ווערן אכצען יאהר אלט זאל זי פאר ליכט בענטשן אריינווארפן דריי מטבעות אויף צדקה אין א פושקע פון ר' מאיר בעל הנס, אויך וואלט געווען גוט ווען איר זאגט יעדן טאג ביז ראש השנה, דעם קאפיטל ע"א פון תהלים.

אויך האט מיר איבערגעגעבן אייער זון שי' וועגן זיין טאנטע. . . אז זי איז ניט באם בעסטן געזונט, מ'דארף איר אויך איבערגעבן הנ"ל וועגן אויספאלגן וואס א ספעציאליסט א דאקטאר וועט איר הייסן טאן און אריינווארפן דריי מטבעות אין פושקע פון רמבעה"נ פאר ליכט בענטשן און לכל הפחות איינמאל א וואך זאל זי געבן אפעסן אן אידן (א אורח, אדער אן ארעמאן).

היילן היילט דער אויבערשטער ער מאכט עס טיילווייז דורך א דאקטאר, אבער די הויפט מעדעצין פאר אידן האט ער באשטימט זאל זיין צדקה, מעשים טובים און א קאפיטל תהלים. איך האף צו הערן פון אייך אז אייער געזונט האט זיך פארבעסערט און ווערט אלץ בעסער.

(ממכתב ג' מנ"א, ה'שי"ת) 290לשמע אזן שמעתיו מחוגי הרבנים ובני הישיבה מהצלחתו במלאכתו מלאכת הקדש רפואת בני אדם בגופם, אשר היות הגוף בריא ושלם מדרכי השם הוא, וכלשון רופא הנפש והגוף גם יחד הוא רבנו הרמב"ם בהלכות דיעות ריש פרק ד', ואף שבטוחני שאין כ' זקוק להתעוררות ובקשה כגון הנ"ל ובפרט בהנוגע לרב מורה הוראה בישראל משרידי דור הישן שעלה להשתקע בארצנו הקדושה תבנה ותכונן על ידי משיח צדקנו במהרה בימינו.

בכל זה כמאמר רז"ל אין מזרזין אלא למזורזין, באתי בשורותי אלה, כיון שהמדובר ביודעי ומכירי הוא הרה"ח אי"א נו"נ בעל מדות וכו' מו"ה. . שפונה אל כ' בעניני בריאותו וכפי שיבאר בעצמו הפרטים.

ויהי רצון אשר חפץ ה' ביד כ' יצליח לעשות את התלוי בו לרפואתו קרובה של הרב שי' ולרפו"ש.

בטח נוהג גם כ' כמנהג כמה רופאים יראי ה', אשר כשפונים אליהם בבקשת עצה ברפואת הגוף, מנצלים הזדמנות זו גם להתעוררות לרפואת הנשמה, אשר כ"א ובפרט בדורנו דור יתום זה זקוק לזה, וכמאמר אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא יחטא, וביחוד שרואים במוחש אשר הטבת מצב בריאות הנשמה מביאה גם כן הטבה במצב בריאות הגוף כפשוטו, וכציווי הכתוב, תמים תהי' עם ה' אלקיך ברמ"ח אברים ושס"ה גידים של הגוף וכן של הנפש, שהם כנגד רמ"ח מצות עשה ושס"ה מצות לא תעשה, וכפירוש רבנו הזקן בעל התניא והשו"ע בכתוב זה (לקו"ת פ' נצבים, דף מה ע"ג).

בכבוד ובברכת הצלחה ברפואת הגופות וברפואות הנפשות.

בטח הנדפס באוצר הפוסקים ח"א (הוצאה ב' דף קסד טור ב') אשר כ' עושה ניתוח הפּרוסטאַטה^* מבלי לנתק השביל ואפילו לא לאחרי הניתוח — אמת הוא ונוהג כן גם עתה. וא"כ בודאי יפרסם זה בכל מכ"ע הרפואיים, כיון שנוגע לרבים. ולדוגמא הרופאים כאן אומרים (והשפיעו גם על כמה מהרבנים) שמוכרחים לנתק.

(ממכתב כ' אייר, תשי"ז)

בעתו נתקבל מכתבו מה7 ליאנואר, ואף על פי שאין תחת ידי קרנות למטרות אלו, אבל באופן יוצא מן הכלל, כיון שגם כ' פנה אלי באופן יוצא מן הכלל, מסרתי למזכירות שלי למלא מבוקשתו ככל האפשר ותקותי שכבר קבל החומרים שבקש.

בהזדמנות זו חובתי נעימה להביע לו תודתי על הטיפול רפואי שהושיט למר ד. ש. ועוד ועיקר בעד השימת לב והסברת פנים מצד כ' ועוזריו. ובודאי למותר 291להדגיש גודל החשיבות אצל החולה סבר פנים יפות של הרופא. ואף ששכר מצוה מצוה, סיפוק הרופא שמילא חובתו לרפא חולים וכולי, הרי גם חובתי ומצוה המוטלת עלי להביע נחת רוח שלי מהידיעות שקבלתי בזה.

ויהי רצון אשר כיון שחיים אנו בתקופה שלעת עתה נמצאים כמה וכמה הזקוקים לרפואה בכלל, ובפרט בשטח שהתמחה בו כ' — רפואת עיניים, שיצליח לרפאות חולים ועד לרפואתם שלימה. וכן יהי רצון שינצל השפעתו גם לפקוח עיניים עיוורות בנוגע לאור התורה ומאור שבה, לראות האור הזה כי טוב, שכל אחד ואחת מהם ומאתנו יגשם בחייו וגם בימים האפורים — בסגנון הנביא — שאו מרום עיניכם וראו מי ברא אלה (ישעי' מ, כו), ובהמשך הכתובים שם — למה תאמר יעקב ותדבר ישראל נסתרה דרכי מה' גו' וקווי ה' יחליפו כח יעלו אבר כנשרים גו'. והרי תושבי ארצנו הקדושה, ארץ אשר עיני ה"א בה מראשית השנה ועד אחרית שנה, ראו זה גם בעיני בשר בחדשים שעברו.

(ממכתב כ"ח טבת, תשכ"ח)

במענה על מכתבו, בו כותב אשר נהנה הוא מהשכונה בה התיישב, שיש בה כמה ענינים של תורה יראת שמים וגם חסידות.

ובטח גם הוא וזוגתו תחי' מוסיפים בענינים אלו, שהרי שכונה מציאותה מהאישים הנמצאים בה ופועלים בעניני', ועל כל אחד ואחת חלק מסוים וגם חשוב מפעולות בעבודה זו, ובפרט שהמקצוע שלו הוא מקצוע הרפואה, והרי בתקופה זו כולי עלמא מודים אשר בריאות הגוף תלוי בבריאות הנשמה ומנוחתה, וכבר ידוע מאמר חז"ל בשלום הנעשה בפמליא של מטה, וביאר רבנו הזקן בעל השו"ע והתניא, שהכוונה לאדם ושתי הנפשות שלו נפש האלקית ונפש הבהמית, ע"י התורה, פירושו אורח חיים כפי הוראת תורתנו תורת חיים, ובטח יש למצוא אותיות המתאימות לרוחו של המבקר אותו בתור רופא להסבירו ג"כ ענינים ברפואת הנפש, ועל פי המבואר בכמה מקומות ומהם בשמונה פרקים להרמב"ם ספרי חסידות ומוסר. . .

(ממכתב כ"ח אלול, תשט"ז)

... איננו כותב באיזה מקצוע משטח הרפואה עוסק, ואתענין לדעת את זה. ובכל אופן, תקותי שכשמתעסק ברפואת הגוף של הבאים אליו, מביא בחשבון גם 292תכונת נפשם ורפואתה, וביחוד של אלה שאינם יודעים כי נפשם חולה היא ולכן זקוקים ביותר לטיפול רפואי. . .

(ממכתב ג' תמוז, תשט"ז)

... הרב. . . שי' האט מיר אויך איבערגעגעבען אז איר זייט א דאקטאר. בין איך זיכער אז עס [איז] איבעריג צו אנדייטען אייך, אז בא א מענטשן איז דער געזונט פון קערפער — גוף — פארבונדען מיט דעם געזונט פון דער נשמה, און דעריבער איז פאר אייך ניט נויטיג קיין באזונדערע ערקלערונגען אויף וויפיל עס איז וויכטיג אויך בא א אידען אז זאל זיין נשמה באקומען דאס וואס זי נויטיגט זיך, וואס דאס זיינען די ענינים פון תורה ומצות, וואס נאר דענסטמאל קען זיין קערפער זיין געזונט. וואס דאס איז אויך איינע פון די רמזים — אנדייטונגען — פון דער מצוה פון לייגען תפילין, וועלכעס מען טוט אן אויפן קאפ וואו עס געפינט זיך דער מוח (ברעין) און אויפן האנד געגענאיבער דער הארץ, וואס מיטן מוח (ברעין) זיינען פארבונדען אלע ניערווען פון גאנצען קערפער, און פון דער הארץ ווערט פאנאנדערגעשיקט דאס בלוט אין גאנצען קערפער, און אין תפילין איז דא פיר פרשיות פון תורה, און דער אנהויב פון זיי איז דער פסוק, שמע ישראל הוי' אלקינו הוי' אחד, וואס דאס איז דער רוף צו יעדער אידען אז ער זאל הערען און געדיינקען אז השם יתברך איז דער איינציגער בעל הבית אין אלעס און אויף אלעס און בדרך ממילא אויך אין זיין פריוואט לעבען, און אז אט דער וויסען נעמט דורך און דרינגט אריין אין זיין מוח און הארץ, זיינען דענסטמאל דער גאנצער קערפער — גוף — זיינער און זיין גאנצע נשמה בא עם געזונטע.

איך האף אז אט די אייניגע שורות גיבען איבער אין קורצע שטריכען איינע פון די וויכטיקע אנדייטונגען — רמזים — פון דער מצוה פון תפילין, אין איר פארבינדונג מיט די טאג טעגליכע ענינים.

איך וועל זיין צופרידען צו הערען פון אייך פון צייט צו צייט און ווינש אייך הצלחה אין דאס אלעס אויבען דערמאנטע.

(ממכתב ט' סיון, תשי"ד)

איך באַשטעטיג די ערהאַלטונג פון אייער בריף אין וועלכען איר שרייבט וועגען געזונט צושטאַנד פון מר. . שי' און איך בין געווען צופרידען צו לייענען 293אייער בריף און אַרויסהאָבען פון אייער ארט שרייבען אַז איר טוט אין דעם מיט וואַרימקייט און האַרציקייט, וואָס חאָטש פון יעדער דאָקטאָר פאָדערט זיך דאָס, אָבער צוגעבענדיק אַז ליידער זיינען פראַן אַזעלכע וואָס האָבען ניט מער ווי אַ געוויינלעכן צוגאַנג, איז אויך אפילו די וועלכע האָבען אַ וואַרימען און האַרציגען צוגאַנג, זיינען פראַן פילע פערשידענע שטופען, איז ווען מען זעהט אין דעם אַ צוגאָב, שטאַרקט דאָס די האָפנונג אַז שפּעטער וועט צוקומען נאָך און נאָך און דורך דעם וועט אויך צוקומען אין דער ווירקונג אויף דעם פּאַציענט.

אין דער זאַך זעלבסט ווייסט איר זיכער אַז אין צווישען צייט זיינען געווען ענדערונגען אין דעם צושטאַנד פון דעם פּאַציענט וועגען וועלכעס מען האָט מיר מודיע געווען און אויך האָט מען זיכער אייך איבערגעגעבען דעם אינהאַלט פון מיין ענטפער, וואָס [איז] איינשטימיג אויך צו אייער פאָרשלאַג, ער זאָל אויספאָלגען דאָס וואָס דאָקטוירים זאָגען. איך ערוואַרט ווייטערדיקע ידיעות והשם יתברך הרופא כל בשר ומפליא לעשות זאָל העלפען עס זאָל זיין גוטע בשורות.

זיכער איז איבעריג צו אויפמערקזאַם מאַכען, אַז רוחניות וגשמיות זיינען פאַרבונדען איינע מיט די אַנדערע, און אויך חכמת הרפואה אַנערקענט אַז דער געזונט פון קערפּער איז פאַרבונדען מיט דעם געזונט פון דער נשמה, און ניט נאָר מיט דער נשמה אין איינפאַכען זין נאָר אויך מיט דעם נפש האלקית, און דעריבער האָף [איך] אַז היילענדיק די פּאַציענטן לייגט איר אַכט אויף זייער צושטאַנד אין דאָס לעצטע און בַמיעהט זיך צו היילען אויך זייער נשמה נפש האלקית און ניט נאָר דעם גוף ונפש הבהמית, און אויב אפילו אייניגע פּאַציענטן פילען ניט דאָס נויט בזה און שטעלען זיך אפילו געגען, איז דאָך דאָס אַליין דער ריכטיגער באַווייז אַז זיי נויטיגען זיך אין אַ נאָך גרעסערער מאָס רפואה אין דעם, ויהי רצון אַז אויך אין דעם זאָלט איר מצליח זיין. . .

(ממכתב כ"ה שבט, תשי"ז)

אין ענטפער אויף אייער בריף פון י"ב מנ"א, ת"ח פאַר דער גוטער בשורה פון דעם געזונט בעסערונג פון פב"פ תי' און השי"ת זאָל אייך מזכה און מצליח זיין אַז איר זאָלט בקרוב אָנזאָגן אַז דער מצב איז נאָך בעסער, אויך אין די אַנדערע ענינים וועגן וועלכע איר שרייבט אין אייער בריף. און זעלבסט פאַרשטענדליך אַז דער מצב ברוחניות איז ניט נאָר בכלל זה, נאָר פון די עיקר'דיגע חלקים אין דעם, וואָרום נוסף אויף דעם וואָס ישראל גוי אחד בארץ, קען מען ניט פאַנאַנדערטיילן דעם רוחניות לעבן פון גשמיות'דיקן, איז דאָך גאָר רוחניות פריער, וכסדר השתלשלות העולמות. ואפילו אין עולם הזה הגשמי, ווי דער סדר פון אַ אידן אין טאָג טעגליכן לעבן: תפלה תורה דרך ארץ — ווי דער פסק פון שולחן ערוך איז.

294בברכה צו בשורות טוב[ות] בכל הנ"ל, און דאָס זאָל זיין בהקדם האפשרי, און מען זאָל ניט דאַרפן אויף דעם קיין התעוררות פון מיין זייט.

(ממכתב י"ט מנ"א, תשט"ו)

... בכלל יעדער איד, און בפרט איינער וואָס האָט געלערנט אין אַ ליובאַוויטשער ישיבה, דאַרף זיך שטענדיק און אומעטום באַטראַכטן אַלס אַ שליח פון דעם אויבערשטן ית', וכמרז"ל (סוף קדושין) אני לא נבראתי אלא לשמש את קוני, און דאַרף זיך באַמיען משפיע צו זיין אויף חברים אידן אַז זיי זאָלן אויך קומען צו דער הכרה.

אַזוי ווי איר געפינט זיך אין. . ובפרט אין אַ קרייז פון אידישע סטודענטן, וואָס פיל פון זיי בליספק נויטיקן זיך אין גייסטיקע הילף, האָף איך אַז איר וועט עס האַלטן פאַר אייער תפקיד צו מקרב זיין [זיי] צו תורה און מצוות אין טאָגטעגלעכן לעבן. און בשעת דער אויבערשטער גיט אימיצן אַ תפקיד דורכצופירן, גיט ער אים אויך די כוחות דורכצופירן זיין שליחות, און דאָס איז בלויז אָפּהענגיק פון רצון הטוב.

סטודענטן פון מעדיצין בפרט, נעמענדיק אין אַכט אַז אפילו די וויסנשאַפט אַנערקענט איצט די וויכטיקייט פון, הערעדיטי' אין מענטשלעכן לעבן, דאַרף מען זיי מסביר זיין אַז דער געזונט פון דער נשמה באַ אַ אידן איז פאַרבונדן מיט דער תורה ירושה פון דער צייט פון מעמד הר סיני, און אַ איד קען ניט זיין גייסטיק געזונט און גאַנץ אויב [ער] ווערט חלילה אָפּגעריסן פון דעם מקור מיט וועלכע זיינע עלטערן און זיידעס זיינען במשך פון אומצייליגע דורות געווען ענג פאַרבונדן.

געפינענדיק זיך אין אַ סביבה וואו מען דאַרף אָנקומען צו סייעתא דשמייא אויסצוהיטן זיך פון דעם, לעומת זה', איז אַזוי ווי מדתו של הקב"ה איז מדה כנגד מדה, במילא דורך דעם וואָס איר וועט מקרב זיין אַנדערע צו תורה און מצוות, וועט השי"ת אייך געבן כוחות נוספים דורכצומאַכען אייער וועג בדרך התורה והמצוות ביראת שמים וקבלת עול צו פילן שטענדיק ואני קרבת א' לי טוב.

בברכה המח' לבשו"ט.

(ממכתב ו' מ"ח, תשט"ו) 295בעת רצון יזכירו את כל אלה שכותב אודותם על הציון הק' של כ"ק מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע מתאים לתוכן כתבו.

בודאי למותר לעוררו שככל שמוסיפין בעניני תורה ומצות מתוסף בברכות השי"ת בהמצטרך לאדם וביתו.

במ"ש אודות בקור זוגתו תחי' אצל הרופא, — לפלא שאינו מזכיר אם צוה לה לעשות קאָמפּרעסען והרי לפעמים קרובות ביותר עי"ז עובר כל הענין, ואולי כדאי לשאול את הרופא עד"ז גם עתה.

במ"ש שאינו יודע מה שהוא רוצה ומה שחסר לו.

הרי לכאורה זהו סתירה לתחלת מכתבו, שהרי כיון שכותב שמבני ביתו יש כאלו שחסר להם בבריאות הגוף זקוקים לרפואה וכו' וידועים דברי חז"ל רמ"ח אבריו של אדם כנגד רמ"ח מצות עשה ושס"ה גידיו כנגד שס"ה מצות לא תעשה! הרי מובן שחסרון בגוף צריך למלאות גם בבריאות הנשמה, וכשמוסיפין חיות בנשמה הרי מתוסף גם כן חיות כפשוט בגוף ומתוספת ההצלחה בטפול הרפואי, ועוד זאת שבה בשעה שבהנוגע לבריאות הגוף ה"ז מהענינים שמבקשים עליהם רפואת השי"ת ומרפא כי הכל בידי שמים, הנה בהנוגע לבריאות הנשמה, הודיעה תורתנו תורת חיים שחוץ מיראת שמים, שהבחירה ניתנה לאדם, שמזה מובן שאין לך דבר העומד בפני הרצון התקיף וחזק לעלות להוסיף בתורה מחיל אל חיל ויהי רצון שיבשר טוב בכל האמור. . .

(ממכתב י"ד תמוז, תשי"ח)

... מזמן לזמן יש לי הזדמנות לראות מפרי עטו במכתבי עתים בענינים הנוגעים לרפואת הנפש. ולדכוותי', ובפרט על פי השמור בזכרוני משיחתנו לפנים, למותר להדגיש שרפואת הנפש — בהנוגע לכל נפש בישראל — קשורה במידת ההתקשרות שלה לתורה, עלי' נאמר כי הם חיינו ואורך ימינו, ולקיום מצוותי', עליהם נאמר וחי בהם. ואם בכל אדם בריאות הגוף קשורה בבריאות הנשמה, הרי אצל יהודי הענין הוא מודגש ומובלט ביתר שאת.

אם פרסם לאחרונה איזה ספרים או קונטרסים וכדומה, בטח כמנהגו הטוב ישלחם לספרי' שלנו, ותודה מראש.

(ממכתב י"ד כסלו, תשכ"ז) 296במענה על מכתבו המודיע ממצב בריאותו, אשר מרגיש תשישות הכחות והרופא רוצה לעשות בדיקות וכו' ושואל דעתי —

קאָן ער אים נאָכגעבן ולעשות הבדיקות. ובנוגע לתשישות הכחות — יהי זהיר בפת של שחרית, ומזמן לזמן ילמוד איזה לימוד, אם בנגלה אם בדא"ח, וואָס ער זאָל פון דעם הנאה האָבן גאָר בפשטות. ורפאות תהי לשרך ושיקוי לעצמותיך.

בהיותי על הציון של כ"ק מו"ח אדמו"ר אזכירו ואת זוגתו תי' לבריאות הנכונה.

ותקותי שיבשרני בשורות טובות בזה.

ולפלא שאינו מזכיר דבר ע"ד בריאותו ברוחניות.

ואולי שמע הסיפור של א' מבני אמריקה שבא לשאול עצת כ"ק מו"ח אדמו"ר במסחר עצים שלו. ואחרי המענה בזה והמשיך כ"ק מו"ח אדמו"ר להורותו בעניני תומ"צ — אמר שהרי לא אודות זה שאל. וא"ל כ"ק מו"ח אדמו"ר: כלפי לייא. מסחר שאתה המומחה ואין זה שייך אלי — תשאל בעצתי. ובתומ"צ שזהו מעניני העקרים ומעסק אבותי ואבות אבותי — בזה אין אתה שואל.

כמובן אין הנדון דומה כלל — אבל, בכל אופן, יש לי שייכות יותר ללימוד גפ"ת ודא"ח מאשר לחכמת הרפואה. וא"כ כלפי לייא?

בברכת רפואה קרובה ובריאות הנכונה לו ולזוגתו יחיו.

(ממכתב כ"ט שבט, תשי"א)

בשעתו נמסרה לי הידיעה אשר מצב בריאותו אינו בשלימות כ"כ ונכנס לבית רפואה בשעה טובה ומוצלחת.

הנה בודאי ימלא כהוראות הרופאים מומחים, וידוע פסק ופירוש רבותינו ז"ל אשר התורה נתנה רשות לרופא לרפאות, ופירושו של רשות זה היינו רשות וגם כח, כי כאשר בורא עולם נותן רשות למי שהוא למלא תפקיד טוב, הרי בהיותו עצם הטוב, בודאי רוצה שיתמלא התפקיד ונותן לו ג"כ היכולת והכח על זה.

בודאי למותר לעוררו לקרב לב אלו הנמצאים עמו בבית הרפואה לאבינו שבשמים בדרכי אהבת ישראל, כפי שהורונו נשיאינו הק' זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע, וכשמוסיפים בבריאות איש הישראלי ברוחניות מוסיף הקב"ה מדה כנגד מדה אבל כמה פעמים ככה בבריאות המשתדל בזה, בבריאותו בגשמיות וברוחניות.

בברכה לבריאות הנכונה ולאריכת ימים ושנים טובות בפעולות טובות בתורה ובצדקה

(ממכתב י"ג מנ"א, תשי"ד) 297... במ"ש אודות מר. . שי', שכיון שפעם כבר היתה אצל הפּראָפ. . . ואינה שבעה רצון מפעולתו אז, הנה ברצונם לחכות עוד הפעם על חוות דעתי, אם הוא כמו שכתבתי מכבר שיבקרו אצלו או שחוזר הנני מזה,

הנה בודאי למותר להודיע את מר. . וזוגתו — שיחיו — שאינני פּראָפ. בחכמת הרפואה, ולא אפילו רופא או פלדשר בזה. ועוד זאת — שכשואלים אצלי חוו"ד וכותב אני מה שנראה לי, הרי אין השואל מוכרח לקיים מה שאמרתי לו, כי הבחירה חפשית אצלו, וכרצונו הטוב יעשה. ובמילא — אין כאן מקום לקפידא וכו' מצדי. ואין להם לעשות איזה פעולה, כדי שלא לפגוע עי"ז בכבודי כביכול, כי אין מקום להנ"ל כלל. ואחכ"ז הנה מה שפעולת פּראָפ... אז לא השביעה רצונם, הרי עברו כמה שנים מאז. ומה שידוע לי מכמה שפנו לעזרת. . שהצליחו. ואיני מוצא טעם מפני מה בנידון זה יהי' אחרת. ובכ"א איך שיעשה מר. . וזוגתו שיחיו, הרי יצליחם השי"ת שיהי' לטוב לפניהם בגשמיות וברוחניות גם יחד. . .

(ממכתב כ"ט סיון, תשי"ג)

... דיוק בהנחת תפילין דהזקוקים לברכה, ההורים שלהם וכו' —

ובזה שייכות מובנת גם בפשטות (וע"פ ההנהגה המובנת ג"כ בפשטות — מדה כנגד מדה) "סקיצאפערניא" (מה שלא תהי' סיבתה) ענינה — אי התאמה בין המציאות (דהסביבה) כמו שהיא — לכמו שהחולה "רואה" ותופס אותה בשכלו, ובמילא 1) מדות מתאימות לראש שכל זה פחד, יראה שרוצים להזיקו וכו'. 2) מזמן לזמן שינויים ועד להיפך: מפחד בלתי מבוסס במציאות — לרוממות הרוח בלתי מבוססת וכו' פיצול הנפש וההשקפה וכו'.

תפילין — חלק מהמצוה וסגולתה: לשעבד הלב (המדות) והמוח (שכל) לאלקים אמת — עליו נאמר אני הוי' לא שניתי — ובמילא: התאמה בין השכל הרגש והמציאות וכו'.

(ממענה כ"ק אדמו"ר שליט"א)

... ז) לכתבו אודות הנשימה שלו, קרוב לודאי, שזהו ענין הקשור בעצבים — ניערווין — וכשיקרא ק"ש שעל המטה ביחד עם כוונה כללית, שהפני' הוא למי שעומד עליו כהאמור בסדר הק"ש, ה' צלך על יד ימינך, הרי פשוט שכל ענינים בלתי רצוים אין להם מקום כלל וכלל, וגם בהנוגע לבריאות ככה, שהרי כדונג נמסו וכו'.

ח) מובן שאין זה שולל דרך הטבע, ז. א. הנהגה מתאימה להוראת הרופא שהרי 298העולם מסודר באופן כזה, [ומבואר הטעם בקונטרס ומעין בפירוש הכתוב, וברכך ה"א בכל אשר תעשה דוקא]. וישאל ג"כ את הרופא, האם כדאי לעשות הפסק בין אכילה לשינה יותר ממה שרגיל הי' עד עתה.

(ממכתב ו' טבת, תשכ"א)

בכל^* יום חול בוקר פרוטות אחדות לצדקה, בל"נ. תלמוד שער הבטחון (בספר חובת הלבבות). בדיקת המזוזות ואופן קביעותן.

(ממענה מנ"א, תשל"ז)

... מסיבה נתעכב שילוח מכ' זה. ובינתיים נתקבל מכתבו מה' אייר עם הפ"נ המוסג"ב. ונהניתי לקרות בו, אשר העלמה. . . שתליט"א אין רצונה להתגאל במאכלים בלתי כשרים. וזה גופא יוסיף בבריאותה גם בגשמיות. ובודאי ישתדלו גם מצדם לסדרה באופן שתהי' האכו"ש שלה עצהיו"ט כדרישת הרופאים וגם כשרים. והשי"ת ישלח דברו וירפאה בקרוב.

(ממכתב כ"ט ניסן, תשט"ו)

בטח^* שגגו באכילת דעניני שמיטה.

עבודת ה' בשמחה (שפורצת גם גדר דשגיאות מי יבין).

(ממענה קיץ תשמ"ז) 299... בנוגע להאברך^*. . . שי' —

עליו לדייק בכשרות האכו"ש, ובהנחת תפלין (בדוקות^**).

(ממכתב י"ד כסלו, תש"מ)

יביאו^* לו תניא ויקרא בו מזמן לזמן וכן מזוזה (בדוקה) במעטפה תוך מעטפה אזכיר עה"צ ויב"ט.

(ממענה כ"ק אדמו"ר שליט"א)

יסביר^* לזוג' תי' שח"ו במצב כזה לחזור מהבטחה לצדקה — היינו להקב"ה שהוא הרופא כל בשר (והרופאים בשר ודם אך שלוחיו).

לנסוע עוה"פ להתראות עמו ועם זוג' בפ"ע וגם ביחד ולהסביר כנ"ל.

אזכיר עה"צ.

(ממענה כ"ק אדמו"ר שליט"א)