136
וואָרן דורך אלקי עולם, דורכן אייביקן אויבערשטן. זי געהערט צו זיי —
זיכער די טיילן וואָס השם האט שוין אָפּגעגעבן אידן, און זיכער אַז מ'וועט ניט צוריקגעבן פון מתנת השם אפילו אַ שעל דערפון.
און וויבאַלד אַז מ'איז מקיים אויך די מצוה, אַז מ'האַלט די מתנת השם, אַלע שטחים וועלכע מ'האָט שוין פאַרנומען אין ארץ הקודש, וואָס דער אויבערשטער האָט געגעבן מיט נסים ובסבר פנים יפות, — וועט דאָס נאָכמער צואיילן אַז דער אויבערשטער דורך משיח צדקנו, ובדרכי נועם ובדרכי שלום, גיט אָפּ הארץ בשלימותה — שלימות הארץ צו אידן. די גאַנצע לאַנד בשלימותה ווערט אָפּגעגעבן צו יעדער אידן און צו אַלע אידן, בדרכי שלום, ווייל דאָס גיט דער אויבערשטער וואָס שמו שלום.
ווערן אַלע דריי שלימות'ן ביחד — שלימות העם, שלימות התורה און שלימות הארץ.
און ס'ווערט, ווי רבי שמעון בן יוחאי האָט געזאָגט51, "כמה חביבין ישראל לפני הקב"ה שבכל מקום שגלו שכינה עמהן. . גלו לאדום52 שכינה עמהן. . ואף כשהן עתידין ליגאל שכינה עמהן, שנאמר53 ושב ה' אלקיך את שבותך, והשיב לא נאמר אלא ושב, מלמד שהקב"ה שב עמהן מבין הגליות",
רשב"י זאָגט, אַז כל זמן וואָס אפילו איין און איינציקער איד, אַפילו אַ קליין פּיצל קינד, געפינט זיך נאָך אין גלות, איז נאָך אַלץ שכינתא בגלותא, בשעת דער אויבערשטער נעמט אַרויס אַלע אידן פון גלות דורך משיח צדקנו, "ואתם תלוקטו לאחד אחד בני ישראל"54, יעדער אידן און אַלע אידן ביז דעם לעצטן קליין קינד וואָס געפינט זיך אין גלות — גייט דאַן דער אויבערשטער אויך אַרויס פון גלות,
"ורחמך"53, דאָס טוט זיך אַלץ אָפּ ברחמים, און דורך דעם וואָס אַ איד פירט זיך מיט רחמים מיט אַ צווייטן אידן (וואָס "ורחמך" האָט אויך דעם אָפּטייטשט).
"ומיד הן נגאלין" (כנ"ל). זעלבסטפאַרשטאַנדיק אַז בשעת דער אויבערשטער גייט אַרויס פון גלות, דאַרף ער ניט אָנקומען ח"ו צו "טריינס" און
"פּליינס" און צו ענליכע זאַכן, נאָר "מיד הן נגאלין", אין איין רגע און "כהרף עין" (ווי ס'איז געווען ב"ימי צאתך מארץ מצרים"55).
כהרף עין גיט מען זיך אַ כאַפּ אַז מ'שטייט אין ארץ הקודש, און דאָרטן גופא אין ירושלים עיר הקודש, און דאָרטן גופא אויפן הר הבית, אין "מקדש אד' כוננו ידיך"56, אין "פראָנט" באַ דעם טויער און פתח פון בית המקדש השלישי, שיבנה במהרה בימינו, ו"יחזיר57 לנו עבודת בית המקדש למקומה במהרה בימינו אמן סלה"58.
* * *
הערות
- 51. מגילה כט, א.
- 52. ע"פ דק"ס שם.
- 53. נצבים ל, ג.
- 54. ישעי' כז, יב. וראה פרש"י נצבים שם.
- 55. מכילתא ופרש"י עה"פ בא יב, מא.
- 56. בשלח טו, יז (ופרש"י שם). זח"ג רכא, א. ועוד.
- 57. נוסח "הרחמן" ב"סדר ספירת העומר".
- 58. עבודת סלה שאין לה הפסק (עירובין נד, א) כי זהו ביהמ"ק דכוננו ידיך — נצחי (זהר ח"ג שם).
רש"י על שמות ט״ו:י״ז - הטקסט מספריא
תבאמו. נִתְנַבֵּא מֹשֶׁה שֶׁלֹּא יִכָּנֵס לָאָרֶץ לְכָךְ לֹא נֶאֱמַר "תְּבִיאֵנוּ" (בבא בתרא קי"ט):
מכון לשבתך. מִקְדָּשׁ שֶׁל מַטָּה מְכֻוָּן כְּנֶגֶד כִּסֵּא שֶׁל מַעְלָה אֲשֶׁר פָּעַלְתָּ (מכילתא):
מקדש ה'. הַטַּעַם עָלָיו זָקֵף גָּדוֹל, לְהַפְרִידוֹ מִתֵּבַת הַשֵּׁם שֶׁלְּאַחֲרָיו, הַמִּקְדָּשׁ אֲשֶׁר כּוֹנְנוּ יָדֶיךָ ה'. חָבִיב בֵּית הַמִּקְדָּשׁ, שֶׁהָעוֹלָם נִבְרָא בְּיָד אַחַת, שֶׁנֶּאֱמַר "אַף יָדִי יָסְדָה אֶרֶץ" (ישעיהו מ"ח), וּמִקְדָּשׁ בִּשְׁתֵּי יָדַיִם, וְאֵימָתַי יִבָּנֶה בִּשְׁתֵּי יָדַיִם? בִּזְמַן שֶׁ"ה' יִמְלֹךְ לְעֹלָם וָעֶד" – לֶעָתִיד לָבֹא שֶׁכָּל הַמְּלוּכָה שֶׁלּוֹ:
תבאמו THOU WILL BRING THEM IN — Moses foresaw by prophetic inspiration that he would not enter the Holy Land: on this account it is not stated here, “Thou wilt bring us in” (Mekhilta).
מכון לשבתך THE PLACE FOR THY RESIDENCE — the Sanctuary here below will be exactly opposite the Divine Throne above which פעלת THOU HAST MADE (Mekhilta).
מקדש ה׳ The accent on it (the word מקדש) is a Zakef Gadol (a disjunctive accent) which serves to separate it from the word expressing the Divine Name (ה׳) which follows it, so that the translation is: “The sanctuary which Thy hands have established, O Lord”. The Temple is an object of affection to God because the Universe was created by one hand — as it is stated, (Isaiah 48:13) “Yea, My hand hath laid the foundation of the earth” — whilst the Temple by two hands, as stated here. And when will it be rebuilt by God, with the two hands? At the time when “the Lord shall reign for ever and ever”: at that future period when all the kingdom will be His (Mekhilta).
עמודים המצטטים את אותם מקורות
מקורות הגמרא שבעמוד זה נפוצים מדי או ייחודיים לו, ולכן אין לו עמודים מקושרים.