חורף ה'שי"ת

388חורף ה'שי"ת¹

א. אין ימי עולם איז פאַראַן צוויי זמנים: א) דער זמן פון בריאת עולם ביז מ"ת. ב) און דער זמן פון מתן תורה וואָס פון דאַן אָן ווערען דער עם ישראל גערופען מיט פערשידענע לויבטיטול נעמען: עם סגולה², עם הנבחר³, גוי קדוש⁴.

די תורה הייבט זיך אָן פון בראשית, וואָס דאָס איז דער ימי עולם, און מתן תורה הייבט זיך אָן פון נאָך יציאת מצרים.

די מסכת אבות וואָס וויל איבער געבען דעם סדר הדורות מיט די מנהיגי הדור וואָס האָבען געהאַט דעם גרעסטען מסירת עצמם אויף אַריינבריינגען די עניני התורה אין דעם עם הנבחר הייבט זיך אָן מיט דעם בעשרייבען ווי משה רבינו האָט מקבל געווען די תורה.

משה קיבל תורה מסיני ומסרה ליהושע ויהושע לזקנים וזקנים לנביאים ונביאים מסרוה לאנשי כנסת הגדולה.

די משנה דערציילט אונז דאָ דעם סדר פון נתינת וקבלת התורה.

אין נתינה — געבן אַ זאַך, און מסירה — איבערגעבן די זאַך, זיינען פאַראַן פיר ענינים: די זאַך וואָס מען גיט, דער נותן — ווער עס גיט, דער מקבל — וועמען מען גיט, און דער, וועמען דער ערשטער מקבל גיט איבער די זאַך ווייטער.

ב. אין תורה איז דאָ גליא שבתורה און סתים שבתורה. וואָס ביידע זיינען מתאימות⁵, הגם זיי זיינען צוויי בעזונדערע ענינים, ווי מיר זעהן במוחש אַז עס זיינען פאַראַן גליא'ניקעס, וואָס לבד זאת וואָס זיי ווייסען ניט וואָס עס מיינט סתים שבתורה, זיינען זיי נעבעך סתימאמוחין'דיקע⁶, זייער מוח איז ווי פאַרשלאָסען צו בעגרייפען פנימיות התורה.

זיי, די סתימאמוחין'דיקע, זיינען יודעי תורה ומקיימי מצות בדיוק דיראת שמים, נאָר אַלץ איז באַ זיי בהגלמה — גולם'דיק.

די נקודת ההפרש צווישען גליאמוחין'דיקע און סתימאמוחין'דיקע איז ניט ח"ו אין אמונה פשוטה אָדער אין קיום המצות, זיי — די סתימאמוחין'דיקע זיינען נזהר אין קיום המצות, הן אין מצות עשה, אַז וואָס מען בעדאַרף טאָן טוען זיי, און אין דער צייט וואָס מען בעדאַרף דאָס טאָן. הן אין מצות לא תעשה זיינען זיי זייער נזהר ניט צו טאָן דאָס וואָס מען בעדאַרף ניט טאָן.

389נאָך מער, זיי — די סתימאמוחין'דיקע זיינען גאָר שטאַרקע נזהרים אין דקדוקי מצות און מאַכען כמה וכמה סייגים זיי זאָלען ח"ו ניט נכשל ווערען אין אַ דקדוק קל פון הידור מצוה הן אין אַ העדר קיום מצות עשה און הן אין עובר זיין אויף אַ לא תעשה, נאָר דאָס אַלעס איז באַ זיי בהגלמה.

די וואָס ווילען זיך פאַרשטייןגעבען וואָס מיינט דער אויסשפּראַך "הגלמה" אויף דער חסידותחב"ד שפּראַך קענען דאָס זיך ערקלערען מיט דעם אונטערשייד פון דעם שטאַנד און ווירקונג פון די אברי הגוף.

די קאָפּ און אחוריים⁷ זיינען ביידע פון דער גרעסטער וויכטיקייט פאַר דעם מענטשען, דאָך זיינען זיי פאַרשידען, סיי אין זייער מהות און סיי אין זייערע פעולות.

ג. די אויבענדערמאָנטע צוטיילונג פון סתימא'מוחין'דיקע און גליאמוחין'דיקע מענטשען איז שוין מתחילת הבריאה איינגעטיילט אין צוויי דרגות.

די צוויי דרגות זיינען מתחילת הבריאה, פון אדם הראשון ביז אברהם און פון אברהם און ווייטער.

דער זמן ביז אברהם איז אפילה, און פון אברהם איז אור.

עס שטייט⁸ עד אברהם הי' העולם מתנהג באפילה ומכיון שבא אברהם התחיל להאיר, ביז אברהם האָט זיך די וועלט געפירט אין פינסטערניש, עס איז געווען אַ פינסטערניש אויף דער וועלט⁹.

אברהם התחיל להאיר.

דער טיפער מיין פון דעם וואָרט איז, אַז ניט נאָר אברהם אבינו האָט געלעבט אין אור, נאָר אויך התחיל להאיר, ער איז געווען איבערגעגעבען, מיט אַ מסירת נפש עבודה, אויף להאיר, ליכטיק צו מאַכען די פינסטערניש פון דער וועלט.

חסידותחב"ד דערקלערט אַז עבודת אברהם אבינו איז אַז דער חושך אַליין זאל, דורך עבודה און קיום המצות ומדות, ווערען אור.

אדם הראשון, הגם ער איז באַשאַפען געוואָרען עפר מן האדמה, דער גרעבסטער יסוד פון ד' יסודות אש רוח מים עפר¹⁰, ער איז אָבער געווען יציר כפיו של הקב"ה¹¹, וואָס מיט זיין קערפּערליכער שיין האָט ער פאַרטונקעלט די זון ליכט¹², אָבער נאָך די אַלע גרעסטע מעלות און הפלאות איז ער געווען אַ אפילה מענטש¹³.

אויך נח, וועלכען די תורה רופט מיטן נאָמען צדיק, איז אָבער נאָר בדורותיו, דאָס מיינט אַז לגבי זיינע צייטמענטשען איז ער געווען אַ צדיק, און זיינע צדקות איז געווען נאָר פאַר זיך אַליין, ער איז ניט געלעגען¹⁴ אין דעם צו בעלייכטן די 390וועלט אַז אַנדערע זאָלען אויך וויסען און ליגען אין דעם צו פאַרשפּרייטען געטליכקייט.

און דאָס איז דער מיין וואָס אברהם התחיל להאיר, אברהם איז געווען דער ערשטער פון די וואָס עבודתם איז ניט נאָר האַלטען דעם אור פאַר זיך אַליין נאָר אויך להאיר, מאַכען דעם צווייטען אויך פאַר אַ אור'דיקען.

ד. אברהם התחיל להאיר, אברהם האָט אָנגעהויבען ליכטיק צו מאַכען, דאָס הייסט, אַז דער אידישער וועלטטאַטע אברהם האָט ליכטיק געמאַכט די גשמיותחושך'דיקע וועלט.

מיט וואָס האָט דער טאַטע אברהם ליכטיק געמאַכט די גראב פינסטערע וועלט? מיט מסירת נפש. מיט איבערגעבען זיך און בריינגען צו דער עקידה זיין ליבלינג טייערען זון יצחק, בכדי מקיים צו זיין דעם ציווי הבורא ברוך הוא.

מיט אָט דער מסירת נפש איבערגעגעבענקייט, צו פירען זיין ליבלינג קינד יצחק צו דער עקידה אָן קיינע טעמים, האָט אברהם אבינו זוכה געווען צום קנין עצמי פון להאיר את החושך, ליכטיק מאַכען די פינסטער גשמיות'דיקע וועלט מיט אַ אור עצמי.

און דאָס איז דער תוכן הענין פון "התחיל להאיר". די התחלה פון אור וואָס דער אור איז להאיר; אין אור גופא איז פאַראַן צוויי דרגות אור: א) אור. ב) אור להאיר.

דער אור להאיר איז ניט נאָר אַ שטאַרקערער אור ווי אור, נאָר זיין שטאַרקייט איז אַ אינערליכע, דאָס איז ניט קיין חיצונית'דיקע ליכטיקייט וואָס בלענדעט דעם עין הרואה, נאָר אַ אור להאיר, ער שאַפט אור.

אין חכמת וסדרי רפואת אברי הגוף איז דאָ געוויסע מחלות ר"ל וואָס דער הילוך הדם אין די אברי הגוף איז בחלישות מצד ריבוי שמנונית איז די רפואה דורך אור, אַ מילדעשוואַכע ליכטיקייט, אָבער אַ טיף אינערליכער אור, און דאָס איז דער מיין פון דעם התחיל להאיר פון אברהם אבינו.

און דאָס איז דער תוכן הענין פון "התחיל להאיר", ביז אברהם'ען זיינען אויך געווען צדיקים, זאָגאר אפילו אַזאַ דרגא ווי צדיק תמים, אָבער דער כללות העולם איז געווען אַ אפילה'דיקער.

ה. דער טיפער פאַרשטאַנד פון דעם וואָרט, הגם עס איז איבעריק דאָס צו מבאר זיין, אָבער דאָך אפילו אין דעם וואָס מען פאַרשטייט איז גוט צו מאַכען אַ הטעמהגעשמאַק, ווייל הטעמה בריינגט די פרישקייט פון מעיינות החכמה.

אַלע ווייסען אַז די אבות יצחק און יעקב האָבען ממשיך געווען דעם אור עצמי וואָס אברהם אבינו האָט מגלה געווען, אַז דער אור זאָל נמשך ווערען אין כלים פנימיים נאָר אין בני יעקב.

דאָס מיינט, אַז די התחלה וואָס אברהם התחיל להאיר, איז נמשך געוואָרען, דורך יצחק'ן, צו יעקב ובניו.

די גליאתורה'דיקע וועלט איז מבאר דעם ענין אין ספרים.

טיפער פאַרשטיין דעם נקודת הענין, איז על פי המבואר אין קבלה וחסידות, הגם יעקב אבינו איז שוין אַ אחד'דיקער, זיין עבודה איז אורות בכלים, ווי דער סדר פון עולם התיקון איז, דאָך איז דאָס נאָך קודם מתן תורה.

ו. מתן תורה איז געקומען צו אונז — דעם עם המיוחד — מיט אַ סדר והדרגה דעולם התיקון, גלות מצרים, קריעת ים סוף, און מתן תורה.

391אידען, בני ובנות ישראל, דאַרפען און מוזען דורכגיין די גאַנצע וועלט מיט תורה ומצות.

די ששת ימי השבוע פון דער וועלט זיינען די שיתא¹⁵ אלפי שנין דהוי עלמא, איצטער איז שוין פרייטאָג, יום השישי, נאָך האַלבען טאָג¹⁶, מען בעדאַרף זיך שוין גרייטען צום הייליגען שבת קודש.

ז. דאָס וואָס מען האָט מבאר געווען, האָט מען דאָס אַלץ גערעדט בכללות דעם שנירלסדר פון עולם, דאָס הייסט דער שנירלסדר פון דער התהוות הכלי וואָס א"ס ב"ה האָט געגעבען נשמות וואוהין זיי דאַרפען — דורך עבודה אין תורה ומצות בעלמא דין הגשמי והחומרי — ממשיך זיין דעם אור עצמי פון עצמות א"ס ב"ה.

און בכדי מגלה צו זיין דעם רצון העליון פון עצמות א"ס ב"ה זיינען די צוויי אופנים פון גליא און נסתר, וואָס הן אין גליא איז פאַראַן דער אופן הגלוי לכל און דער אופן הנסתר, וואָס איז גלוי רק ליחידי סגולה און הן אין סתום איז פאַראַן גליא, וואָס איז ידוע לכללות הצדיקים און דער סתום וואָס איז ידוע נאָר לצדיקים הנסתרים, וואָס השי"ת האָט מעמיד געווען צדיקים נסתרים און צדיקים נגלים.

דער דרך פון די צדיקים הנסתרים איז אַ דרך פנימי וכמוס, ניט נאָר זיי זאָלען פירען דעם עם ישראל אין די טרוקענע דרכי תורה ומצות נאָר אויך אַריינגעבען אין זיי אַ אינערליכען באגער צו דעם הרגש פנימי געפיהל.

דער ערשטער פון די צדיקים נסתרים, וואָס איז — על פי ציווי מלמעלה — נתגלה געוואָרען, איז מורנו הבעל שם טוב.

דער סדר הקבלה איז: מורנו הבעל שם טוב האָט מקבל געווען פון אחי' השילוני¹⁷ און האָט די ענינים מגלה און מוסר געווען צו זיינע תלמידים הקדושי' און האָט בוחר געווען את רבינו המגיד ממעזריטש און האָט אים מסמיך געווען אַז ער זאָל זיין דער מנהל און מנהיג עדת הצדיקים תלמידי מורנו הבעש"ט און די עדת הצדיקים הנסתרים.

ח. איך בין גאָר ניט זיכער אַז איך האָב שיים אין די עטליכע פרקים געמאַכט די ריכטיקע הקדמה צו דעם וואָס איך וויל אייך דאָ איבערגעבען.

מיין ניט זיכערקייט אין דעם, צי די הקדמה רייד זיינען באַ אייך צוגענומען אין אַ פנימיות אַז מען קען שוין איבערגעבען דעם פנימית וואָרט, איז ווייל במשך פון די איבער פופציג יאָהר האָט זיך דער מצב רוחני אין חסידות השכלה והבנה בכלל און אין עבודה פון תפילה און תיקון המדות בפרט געביטען.

ריכטיקער געזאָגט ניט עס האָט זיך געביטען, נאָר מי האָט דאָס געביטען.

אַמאָל איז געווען באַ חסידי חב"ד עובדים גרויסע, און משכילים מהיכיתיתי, איצטער איז מען גרויסע במאיקאמיפלגי'ס, משכילים און עובדים מאן דכר שמי'.

יעדער איינער פון אנ"ש ותלמידי התמימים בעדאַרף זיך גוט און אמתפנימיות'דיק אדעתא דנפשי' פאַרטראַכטען ניט בכללות נאָר טאַקע בפרטי פרטיות און קומען צו דעם אמת'ן עבודהבעשלוס אַז מען בעדאַרף זיין אַ 392עובד און מעורר ומגלה זיין דעם אור הנשמה דורך עבודת התפלה.

ט. נאָך די אַלע הקדמותהכשר, וואָס זיינען מכשיר דעם אור השכל, און זיינען מעורר דעם הרגש הלב, וועל איך אייך מגלה זיין און איבערגעבען אַ נקודה עבודהוואָרט:

דער תכלית פון תורת החסידות און תפלה און לימוד החסידות איז, אַז עס זאָל נתגלה ווערען דער העלם עצמי פון מאור הנשמה.

י. חסידים בעלי עבודה ווייסען דעם פירוש המלות פון די נעמען: א) אַ נקודהוואָרט. ב) אַ השכלה — נקודהוואָרט. ג) אַ עבודה — נקודהוואָרט.

ווי מען האָט שיים פיהל מאָל מדגיש געווען אַז דער שטאבילער העדר עבודת התפלה במשך פון עטליכע צענדליק יאָהר; איז אַנשטאָט דעם אַמאָליקן צובראָכענעם אני וואָס חסידים בעלי עבודה האָבען געהאַט, איז באַ די היינטיקע העדר עבודתהתפלה'ניקעס אויסגעוואַקסען גאוהישות חטוטרות.

ווי געזאָגט אַז יעדער איינער פון חסידי חב"ד און תלמידי התמימים ה' עליהם יחיו בעדאַרפען איינזעהן דעם אמת'ן געפאַרסכנה וואָס דער העדר עבודת התפלה קאָן — רחמנא ליצלן, לא יעלה ולא יבוא — בריינגען.

איך האָף להשי"ת, אַז יעדער פון עדת חסידי חב"ד, און יעדער פון תלמידי התמימים, בלי פלוג אין וואָס פאַר אַ מדינה די השגחה עליונה האָט אים אהין געבראַכט, וועט די הודעה לייענען מיט דעם ריכטיגען חסידות'ן געבענטשטען רגשנפלא, און וועט זיכער אַלעס מעגליכע טאהן לטובתו און לטובת בני ביתו, והשי"ת יצליחם בגשמיות וברוחניות.