ש"פ נצבים, תש"ז

150בס"ד, ש"פ נצבים, תש"ז

רשימה¹

אתם נצבים היום כולכם לפני הוי' אלקיכם ראשיכם שבטיכם זקניכם ושוטריכם כל איש ישראל טפכם נשיכם וגרך אשר בקרב מחניך מחוטב עציך עד שואב מימיך². והנה³ די פרשה לייענט מען אַלעמאָל פאַר ראש השנה⁴ און היום איז מרמז אויף ר"ה⁵, זה היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון⁶, וואָס דאַמאָלס זיינען אַלע נשמות עולה לפני הוי' אלקיכם פון ראשיכם ביז שואב מימיך, און דוקא כולכם זיי זאָלען זיין לאחדים כאחד. איך האָב געהערט פון הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק, וואָס ער האָט געהאַט בקבלה מרבי לרבי, אַז דער אַלטער רבי — רבינו הזקן — ווען ער איז געווען אין מעזריטש האָט אים רבו — המגיד ממעזריטש — מגלה געווען ווער ער איז⁷, אַז ער איז אַ נשמה חדשה דאצילות⁸ בהתלבשות 151בגופו בגילוי⁹, און אַז עבודתו איז מגלה און מבאר צו זיין דעם דרך החסידות חב"ד, און, לכל לראש — גיט איהם איבער מורו המגיד ממעזריטש בשם מורו הבעש"ט — איז דער דרך העבודה אַז מען דאַרף מקרב זיין אויך אנשים פשוטים, ווייל מען דאַרף ליב האָבען אַ אידען ווייל ער איז אַ איד¹⁰, און יעדער איד איז ירידת נשמתו למטה בהתלבשות בגוף גשמי צוליב מאַכען דעם מטה הגשמי פאַר אַ כלי צו אלקות.

און ווען דער רבי — רבינו הזקן — איז צוריקגעקומען פון מעזריטש קיין וויטעבסק, וויסענדיג שוין ווער ער איז, אַז ער איז אַ נשמה חדשה און אַז באַ אים איז התגלות עצם הנשמה אין דער נשמה המאירה בגוף¹¹, האָט ער דאַן געזאָגט אַ תורה ברבים¹², נותנין עליו חומרי המקום שיצא משם וחומרי המקום שהלך לשם¹³. חומר איז ענינו ענין המציאות, איז בירידת הנשמה למטה נותנים עליו מלמעלה חומרי המקום שיצא משם וחומרי המקום שבא לשם.

חומרי המקום איז דער פירוש¹⁴, דער חומר פון דעם מקום, דער חומר איז די כוונה פנימית פון דעם מקום שיצא משם און די כוונה פנימית פון דעם מקום שבא לשם. חומרי המקום שיצא משם מיינט, די כוונה אין ירידת הנשמה משרשה ומקורה אין יש האמיתי, און חומרי המקום שבא לשם מיינט דאָס וואָס די נשמה דאַרף אויפטאָן דורך עבודה אין תורה ומצות אין די ענינים הגשמיים פון דעם עולם שבא לשם, וואָס דורך עבודתו איז מען מעלה דעם חומר המקום, היינו שרש מציאות היש למקום שיצא משם די כוונה פנימית אין מציאות יש וואָס עס איז עולה אין עצמות אין סוף.

ווען אַ איד גייט ממקום למקום, זאָגט דער רבי, אַז אַ נשמה שבגוף גייט ממקום למקום, פון איין אָרט צום צווייטען, איז זיין הילוך בהשגחה פרטית ווי דער רצון העליון איז, נוסף עליהם די עניני האדם וואָס מען גיט דעם אדם דעם ענין הבחירה לבחור בטוב ולמאוס ברע.

די השגחה העליונה פירט די נשמה ממקום למקום, בכדי מברר צו זיין און מעלה צו זיין דעם מקום. אַ איד גייט ניט אַליין בבחירתו ממקום למקום, עצמות א"ס ב"ה פירט אַ אידען ממקום למקום, בכוונה מיוחדת צו פועל זיין דעם עליית ובירור המקום, דורך תורה ועבודה בקיום המצות.

חומרי המקום שיצא משם וחומרי המקום שבא לשם, חומרי המקום שיצא משם, זאָגט הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק, אין איינער פון זיינע שיחות הקדש בשנת תרנ"ו, אַז דער כללות הענין פון ירידת הנשמה בגוף איז דאָס וואָס די הארת הנשמה בירידתה למטה בהתלבשות בגוף איז צוליב אויספירען די כוונה עליונה דורך דעם הילוך ממקום למקום והתעסקות בתורה ומצות ועבודה שבלב, מיט דעם וואָס אַ איד גייט ממקום למקום, און אין איין אָרט דאַווענט ער און אין דעם צווייטען אָרט מאַכט ער אַ ברכה, איז מיט דעם פירט 152ער אויס די כוונה העליונה צו מברר ומעלה זיין דעם חומר המקום ווי עס איז עלה ברצונו ית'¹⁵.

* * *

און דאָס איז די כוונה וואָס הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק האָט געזאָגט, אַז דורך דעם ווערט דער עילוי פון דעם אור עצמי פון דעם עצם הנשמה בשרש שרשה ווי זי איז מושרש אין עצמות און פירט דורך די כוונת הירידה. דער עילוי איז די כוונה פון דער ירידה, און די עלי' פון דער נשמה, דורך קיום התורה ומצות ועבודה שבלב אין אַלע ענינים הגשמי' דורך דער התפשטות הנשמה אין כחות הנשמה, איז משלים די כוונה פון דער ירידה.

באחת משיחות הקדש, באחד הטיולים בנאות דשא סערעברינקאַ בקיץ תרנ"ט, הואיל הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק לבאר לי ענין הכוונה בירידת הנשמה בגוף צוליב דער עלית הנשמה וואָס ווערט דורך דער ירידה. און האָט מבאר געווען די מעלת עליית הנשמה וואָס ווערט דורך דעם. די ירידה איז אין מדריגת הנשמה און די עלי' וואָס ווערט דורך דער ירידה איז אין עצמות הנשמה.

הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק האָט דאַן מבאר געווען באריכות גדולה מעלת העלי' אין עצם הנשמה, היינו אין די מדריגות חי' יחידה, וואָס קומט דורך ירידת הנשמה, און מיט דעם האָט הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק מבאר געווען דעם ענין פון מאסר הוד כ"ק רבינו הזקן וואָס דורך דעם איז געווען התגלות עצם נשמתו למטה.

* * *

בקיץ תרע"ה האָט הוד כ"ק אאמו"ר מבאר געווען דעם ענין אַז יוסף ואחיו הם אצילות ובי"ע. יוסף איז אַ נשמה דאצילות בגילוי למטה בהתלבשות בגוף. יוסף אין מצרים איז דער מיין אין דעם, אַז יוסף וואָס נשמתו איז דער אור האצילות. חכמה דאצילות כמו שהיא באצילות איז ווי זי איז בשרש שרשה אין עצמות א"ס קומט זי לידי גילוי למטה אין חכמה דאצילות, איז אָט די מדריגת החכמה ווי זי איז מושרש בעצמות א"ס האָט באַ יוסף'ן מאיר געווען בגופו למטה בגילוי, אַז גייענדיק אין די מצרים'ער גאַסען האָט באַ אים מאיר געווען נשמתו דאצילות ווי זי איז מושרש בשרש שרשה אין עצמות א"ס ב"ה.

בדא"ח מבואר בארוכה בענין יוסף ואחיו שהם אצילות ובי"ע, הנה יוסף הכיר את אחיו והם לא הכירוהו¹⁶. יוסף איז עצמות האצילות בשרש העליון בעצמות א"ס, ואחיו שרשם בבי"ע, הנה יוסף שהוא במדריגת האצילות אפילו בהיותו במצרים הכירם, דאצילות ענינה ענין ההכירות, אבל אחיו שהם במדריגת בי"ע לא הכירוהו. באַ יוסף'ן איז התפשטות אור נשמתו דאצילות היתה גם למטה במצרים בגילוי, ולכן הנה אחיו לא הכירוהו מפני שהם נשמות דבי"ע. נשמות דבי"ע האָבען ניט קיין הכרה אין מדריגות האצילות.

פאַרשטיין דעם ענין פון יוסף ואחיו במצרים אין עבודה. יוסף איז אצילות העליון ווי אצילות איז בשרש שרשה אין עצמות א"ס ב"ה. ואחיו בי"ע. אצילות הוא גילוי העצמי ובי"ע גילוי ההארה. עצמות האצילות איז בכל מקום שהוא איז דאָס עצמות. יוסף במצרים איז אַז דער 153גילוי העצמות איז דורך מצרים, מצרים וגבולים. עצמות האצילות ווערט נתגלה דורך דעם גילוי בי"ע. ובעבודה הו"ע מעלת העבודה על השכלה. כי כללות ענין ההשכלה הוא שתהי' עבודה. והעבודה היא אריכות התפלה. והיינו דאַוונען מיט אַ דערהער אין דער התבוננות שקודם התפלה, און דורך דער התבוננות פון אַ חסידישער השכלה, וואָס די השכלה בריינגט די הבנה פנימית אַז דער עיקר איז די התפעלות המדות.

און דאָס איז דער מיין אַז התעוררות המדות מאַכט דעם עובד פאַר אַ משכיל, היינו אַז מען טוט אין השכלה צוליב עבודה איז שכרו, אַז מען פילט אָט דאָס וואָס מען פאַרשטייט, וכמאמר הידוע לא כל משכיל עובד וכל עובד משכיל, אַז מען פילט די עניני התבוננות, דאָס הייסט אַז די עניני ההתבוננות קומען אין אַ עבודה בפועל אין תיקון המדות. און דאָס איז דער פירוש עבודה מלשון עורות עבודים¹⁷, אויסגעאַרבעטע פעל. אַ פעל איז בטבעה גראָב און שמעקט שטאַרק, ובעבודה ענינו אַז טוב הגשמי איז גראָב און שמעקט און די עבודה איז, פועל צו זיין דעם בירור וזיכוך הגוף ונה"ב. און דאָס איז דער דערהער אין דעם וואָרט כל עובד משכיל אַז מען פאַרשטייט אַז דער עיקר איז התגלות המדות, היינו העבודה פון תיקון המדות, און דער תיקון המדות פועלט די התגלות עצם הנשמה, כמבואר בענין העבודה שפועלת עילוי המוחין.

* * *

באחת משיחות הקדש דקיץ תרס"ג, הואיל כ"ק אאמו"ר הרה"ק לבאר בזה, דההפרש בין אצילות לבי"ע הוא, אצילות איז אַ אור עצמי און בי"ע איז אַ אור מתפשט. אין עבודה איז דער הפרש פון אצילות לבי"ע משכיל און עובד. אַ משכיל האָט פאַרשטאַנד אין דעם ענין המדריגות דאצילות און אַ עובד האָט אַ דערהער אין די מדריגות דאצילות און פילט די מעלת ההרגש דבי"ע.

די מעלת העובד על המשכיל איז, אַז מען פאַרשטייט אַז דער עיקר איז התגלות המדות אין עבודה פון תיקון המדות, און דער דערהער פועלט די התגלות עצם הנשמה, כמבואר בענין מעלת העבודה שפועלת עילוי המוחין, כמו ששמע הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק מהוד כ"ק אביו הרה"ק אאזמו"ר מהר"ש שקבל מהוד כ"ק אביו הרה"ק אדמו"ר צמח צדק, ששמע הוא וחותנו כ"ק הרה"ק אדמו"ר האמצעי מהוד כ"ק רבינו הזקן בענין מעלת המוחין על המדות, מוחין פאַרשטייט, מדות פיהלט. באַ אַ חסידישען דאַוונער טראָגט זיך אַרויס דער מוחין פאַרשטאַנד אין אַ מדות געפיל.

באריכות גדולה מבאר הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק את מאמר המשנה¹⁸ וידעו ביחוד ששם הארון נגנז, ביחוד בבירור¹⁹, אַז מען איז זיך עוסק אין מפריד זיין דאָס ווערעמדיקע פון דעם טוב, דורך עבודת התפלה, איז דער שכר אַז די ידיעה אין דער השגחה אלקית איז אַ בבירור'דיקע, און דאָס איז מעלת העבודה על ההשכלה, וואָס עבודה פועלט דעם עילוי עצם הנשמה.

הוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק צמח צדק 154האָט דערציילט מה שקבל מחותנו הוד כ"ק הרה"ק אדמו"ר האמצעי מה שאמר בשם החסיד ר"פ רויזעס²⁰ שאמר מה ששמע מהוד כ"ק רבינו הזקן — בתורה ברבים קודם פטרבורג — אַ משכיל פאַרשטייט און אַ עובד דערהערט.

אַ חסידישער דאַוונער, מבאר הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק באחת משיחותיו הק' במעלת התפלה בהתעוררות, איז אַ בעל עבודה, וואָס דאָס איז דער עיקר ענין פון השכלה, אַז עס זאָל זיין התעוררות הלב בתקון המדות, והיינו אַז די תפלה פון דער הארת הנשמה שבגוף איז מעלה דעם עצם הנשמה, און דער עילוי איז אַז די הארה איז פועל עילוי העצם.

* * *

אַ נשמה²¹ איז דאָך אָנגעטאָן אין גוף דאַרף מען דאָך אויך האָבען ענינים גשמיים, אויך עבודתה בתורה ומצות איז דאָך אין די ענינים הגשמיים. זאָל השי"ת ממלא זיין הצטרכות כל אחינו בני ישראל בבני חיי ומזוני בהרחבה, אַז די גשמיות זאָל זיין בהצלחה און זאָל זיין אַ כלי טובה צו די רוחניות.

וכולנו, אתם ואנחנו ובני ביתנו יחיו, בתוך כלל אחב"י בכל מקום שהם, נתברך בשנה טובה ומתוקה בגשמיות וברוחניות.

לשנה טובה תכתבו ותחתמו.