199
שיחות חג הפסח
סדר הראשון של חג הפסח תש"ח
א. דער יאָהר תרמ"ט איז געווען אַ שנה מעוברת, וואָס דאַן איז דער טאָג פסח צייט לענגער ווי אין אַ שנה פשוטה; דער זמן פון אויפשטיין ערב פסח אין ליובאַוויטש איז געווען 5 אַזייגער1, און אין אַ שנה מעוברת 4 אַזייגער אין דערפרי.
די הנהגה פון הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק אין אַלע זמני השנה, בחול, שבת, ר"ח ומועדים איז געווען אַלעס מסודר אין הגבלות זמן בדיוק אַלעמאָל גלייך.
ערב פסח איז אַלץ וואָס מען האָט געטאָן געווען מיט אַ מיושב'דיקע געאַיילקייט, נאָר דאָס איז אַלץ געווען ביז מען האָט אָנגעהויבען זאָגען די הגדה ביים סדר, נאָכדעם האָט מען שוין ניט געאַיילט, אָבער מען האָט אויך ניט מאריך געווען. הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק פלעגט ביים סדר דערציילען אַ סיפור פון הוד כ"ק אבותינו רבותינו הק', רובא דרובא אַזאַ סיפור אין וועלכען עס זיינען אויך דערמאָנט געוואָרען רבותינו הבעש"ט, הרב המגיד ממעזריטש און אבותינו רבותינו הק' די נשיאי חב"ד לדורותיהם.
ב. הוד כ"ק רבינו הזקן איידער ער איז געפאָרען אין מעזריטש פלעגט ער ערב פסח אויפשטיין פאַרטאָג, און אַ גאַנצען טאָג זייער איילען בכדי צו עסען דעם אפיקומן פאַר חצות, נאָכדעם ווי הוד כ"ק רבינו הזקן איז געקומען פון מעזריטש1 פלעגט ער אויך אויפשטיין ערב פסח פאַרטאָג, נאָר ניט אַיילען.
דער מעזריטשער מגיד האָט בשליחות און בשמו הקדוש פון מורנו הבעש"ט געבענטשט הוד כ"ק רבינו הזקן, צו זיין אַ בעל הבית אויפ'ן זמן.
זיין אַ בעל הזמן — קענען היטען דעם זמן און אויסניצען אים הכל בעתו, נאָר אויף דעם ראוי, אויף דעם וואָס מען בעדאַרף בכלל און עניני עבודה בפרט — איז לבד זאת וואָס דאָס איז ממלא די שליחות הנשמה אין איר ירידה למטה עפ"י הכוונה העליונה, מאַכט דאָס זיס דעם לעבען.
ג. אחד חכם וכו' ואחד שאינו יודע לשאול.
אַלע זיינען דרגות אין אחד, אפילו דער שאינו יודע לשאול, איז אויך אַ דרגא אין אחד2.
ד. (אחר אמירת שפוך חמתך אמר:)
אלי' הנביא איז דאָך אַ שליח צו אָנזאָגען אידען וועגען ביאת המשיח3, איז זאָל ער טאַקע קומען בגלוי און זאָגען ווען משיח קומט; דער גלות איז שוין דערעסען4 סיי ביי דעם אויבערשטען, און סיי ביי אידען5.
דער אויבערשטער וויל, בהגאולה
הערות
- 1. ראה ספר השיחות תרפ"ז ע' 252. וראה לקו"ד ח"א קלד, א. ספר השיחות תש"ב ע' 87.
- 1. עוד ענינים שעשה או אמר כשחזר ממעזריטש — ראה לעיל ע' 23 הערה 7. וש"נ.
- 2. ראה גם ספר השיחות תש"ג ע' 74. תש"ד ע' 78. שם ע' 89 ואילך. סדר הראשון דחה"פ תש"ט (לקמן ע' 315 ואילך).
- 3. ראה פרש"י בחוקותי כו, מב. תיב"ע וארא ו, יח. ילקוט שמעוני ר"פ פינחס. רמב"ם הל' מלכים פי"ב ה"ב. וראה עירובין מג, ב. ועוד.
- 4. בהנחה אחרת: און פאַר'מיאוס'ט.
- 5. ראה גם שיחת סדר א' דחה"פ תש"ז ס"ד (לעיל ע' 103).
רש"י על ויקרא כ״ו:מ״ב - הטקסט מספריא
וזכרתי את בריתי יעקוב. בַּחֲמִשָּׁה מְקוֹמוֹת נִכְתַּב מָלֵא, וְאֵלִיָּהוּ חָסֵר בַּחֲמִשָּׁה מְקוֹמוֹת — יַעֲקֹב נָטַל אוֹת מִשְּׁמוֹ שֶׁל אֵלִיָּהוּ עֵרָבוֹן שֶׁיָּבֹא וִיבַשֵּׂר גְּאֻלַּת בָּנָיו:
וזכרתי את בריתי יעקוב. לָמָּה נִמְנוּ אֲחוֹרַנִּית? כְּלוֹמַר, כְּדַאי הוּא יַעֲקֹב הַקָּטָן לְכָךְ, וְאִם אֵינוֹ כְדַאי, הֲרֵי יִצְחָק עִמּוֹ, וְאִם אֵינוֹ כְדַאי, הֲרֵי אַבְרָהָם עִמּוֹ שֶׁהוּא כְדַאי, וְלָמָּה לֹא נֶאֶמְרָה זְכִירָה בְיִצְחָק? אֶלָּא אֲפָרוֹ שֶׁל יִצְחָק נִרְאֶה לְפָנַי צָבוּר וּמֻנָּח עַל הַמִּזְבֵּחַ (ספרא):
וזכרתי את בריתי יעקוב THEN I WILL REMEMBER MY COVENANT WITH JACOB — In five places in Scripture it (the name יעקב) is written plene (יעקוב) and the name אליהו is written defectively in five places, to intimate that Jacob — as it were — took one letter of his (Elijah’s) name as a pledge that at some future time he should come and proclaim the good tidings of his descendants’ redemption (cf. Midrash חסירות ויתירות).
וזכרתי את בריתי יעקוב THEN I WILL REMEMBER MY COVENANT WITH JACOB [AND ALSO MY COVENANT WITH ISAAC, AND ALSO MY COVENANT WITH ABRAHAM WILL I REMEMBER] — Why are they (the patriarchs) enumerated here in a reverse order (in contrast to e. g., Exodus 32:13, where it states: 'לאברהם ליצחק ולישראל וכוזכור )? It is to say: Jacob the youngest among the patriarchs is worthy of this that, through his merits, his children should be redeemed; if he be not sufficiently worthy, behold, the merit of Isaac is with him; if that does not suffice, behold, then there is Abraham with him who is surely worthy enough! And why does Scripture not use the word “remember” in connection with Isaac’s name? Because this is unnecessary, for — says God, as it were — the ashes of Isaac (who according to My command to Abraham was to become a burnt offering) are ever visible before Me as though they were heaped up lying upon the altar (Sifra, Bechukotai, Chapter 8 6-7).
משנה תורה, הלכות מלכים ומלחמות י״ב:ב׳ - הטקסט מספריא
אמרו חכמים אין בין העולם הזה לימות המשיח אלא שיעבוד מלכיות בלבד יראה מפשוטן של דברי הנביאים שבתחילת ימות המשיח תהיה מלחמת גוג ומגוג ושקודם מלחמת גוג ומגוג יעמוד נביא לישר ישראל ולהכין לבם שנאמר הנה אנכי שולח לכם את אליה וגו' ואינו בא לא לטמא הטהור ולא לטהר הטמא ולא לפסול אנשים שהם בחזקת כשרות ולא להכשיר מי שהוחזקו פסולין אלא לשום שלום בעולם שנאמר והשיב לב אבות על בנים ויש מן החכמים שאומרים שקודם ביאת המשיח יבא אליהו וכל אלו הדברים וכיוצא בהן לא ידע אדם איך יהיו עד שיהיו שדברים סתומין הן אצל הנביאים גם החכמים אין להם קבלה בדברים אלו אלא לפי הכרע הפסוקים ולפיכך יש להם מחלוקת בדברים אלו ועל כל פנים אין סדור הויית דברים אלו ולא דקדוקיהן עיקר בדת ולעולם לא יתעסק אדם בדברי ההגדות ולא יאריך במדרשות האמורים בענינים אלו וכיוצא בהן ולא ישימם עיקר שאין מביאין לא לידי יראה ולא לידי אהבה וכן לא יחשב הקצין אמרו חכמים תפח רוחם של מחשבי הקצים אלא יחכה ויאמין בכלל הדבר כמו שבארנו.
מצוטט ב־2 עמודים
תורת מנחם 2
עמודים המצטטים את אותם מקורות
מקורות הגמרא שבעמוד זה נפוצים מדי או ייחודיים לו, ולכן אין לו עמודים מקושרים.