211
בטוח ניט. דו ווייסט אַליין גאַנץ גוט עס איז געווען גרויסע גבירים, ערלעכע מענטשן מיט אַ אמת, גרויסע באַנקן זייער רייכע, און אַז עס איז געקומען ר"ל אַ ביטערע צייט, אַ מלחמה, אָדער אַ אַנדער אומגליק ר"ל, איז אויס בטוחים, ניטאָ קיין גבירים ח"ו צו קראָכן, צו שוואומען די קאַפּיטאַלן, פונדעסטוועגן דיינע פּאָר רובל וואָס השי"ת האָט דיר געגעבן להצלחה האַלסטו ווייטער באַ די זעלביקע בטוחים, דו גלויבסט. און אין השי"ת וואָס ער האָט זיך ניט פּראָטעסטירט, און וועט זיך ניט פּראָטעסטירן, איז פאַרוואָס גלויבסטו אים ניט אַז ער וועט געבן פרנסה אַז מיא וועט היטן שבת, און קובע זיין עתים לתורה.
צעירי אגודת ישראל, דער חסרון אין אייך איז, וואָס איר מיינט אַז איר זייט נאָך אַלץ צעירים, במילא פאַר צעירים איז דאָס גענוג. פאַר אַ קינד איז זיין שכל גענוג, נאָר מיא דאַרף וואַקסן, איר זייט שוין ב"ה מענטשן אויסגעוואַקסענע מיא דאַרף לערנען און מיא דאַרף שטייגן אין יראת שמים.
שאל השואל: מה החילוק בין חנוכה לפורים, הלא גם בחנוכה הי' מס"נ.
והשיב כ"ק אדמו"ר שליט"א, בודאי שיש חילוק ביניהם, נאָר אַרויסגעבן אין וואָס דער חילוק איז, איז אין השגה אַליין גיט זעך דאָס ניט אַרויס. והמשל בזה אַז איינער קומט צו אַ מבין פרעגן אויף פּערל, וואָס איז דער אונטערשייד פון דעם מרגלית ביז דעם אַנדערן, איז אַז ער האָט די פּערל ווייזט מען אים דאָס איז אַזאַ פּערל און דאָס איז אַזאַ, וואָס די הבחנה איז דאָך אַ הבחנת השכל, אבל היא מתלבשת בראיית העינים, איז אַז ער האָט די פּערל און די אַנדערע פּערל קאָן מען עם געבן צו פאַרשטיין דעם אונטערשייד פון איין פּערל ביז דער צווייטער, אָבער אַז ער האָט ניט די פּערל און ער זעט ניט די פּערל, קען מען אים ניט אַרויסגעבן דעם חילוק פון די פּערל.
פורים איז וקבל היהודים את אשר החלו לעשות39, דאָס איז דער בכן פון פורים, שטיין שטייט וקבל לשון יחיד, היהודים את אשר החלו כו' לשון רבים, לכאורה האָט געדאַרפט שטיין וקבלו לשון רבים, פאַרוואָס שטייט וקבל לשון יחיד. תורה האָבן גענומען אַלע אידן, און מקיים זיין דאַרף יעדער איינצלטער, און דאָס גיט אַ כח אין דעם גאַנצן כלל ישראל, אין געזונט און פרנסה טובה.
דער פירוש הפשוט פון וקבל היהודים את אשר החלו לעשות אין טאָג טעגלעכן לעבן בפועל ממש איז אַזוי, החלו לעשות, החלו הייסט לשון חול וחולין, וואָכעדיק. דאָס הייטס אַז די זאַכן וואָס זיי האָבן געמאַכט חולין, און מיא האָט אין דעם פוגם געווען, קבלו עליהם לעשות, צו פאַרריכטן40 און פאַרריכט דורך מסירת נפש, וזכו לגאולה.
השי"ת זאָל געבן אידן די שטאַרקייט מנצח זיין די המן'ס, וכל קרני רשעים יגדע ותרממנה קרנות צדיק41, כמ"ש42 ועמך כולם צדיקים, ונזכה לגאולה שלמה בב"א.
הערות
- 39. אסתר ט, כג.
- 40. ראה רש"י לב"ר פי"א, ו. לקו"ת שלח לח, ב. ובכ"מ.
- 41. ע"פ תהלים עה, יא.
- 42. ישעי' ס, כא.
רש"י על בראשית רבה י״א:ו׳ - הטקסט מספריא
אפילו אדם צדיך תיקון. הדא הוא דכתיב אשר ברא אלהים לעשות ברא ועשה אין כתיב כאן אלא לומר שהכל צריך תיקון:
ס"א אם חביבה היא המילה מפני מה לא נתנה לאדם הראשון כלומר מפני מה לא נולד מהול אלא ממה שלא נולד מהול אני למד שאין המילה חביבה לפניו ומעצמכם אתם בודים שאתם מוהלין עצמכם השיב לו אותו החבר להפילוסוף אם כדבריך שכל מה שנברא עם אדם מתחלה כשהוא נולד הוא חביב מפני מה מגלח אתה את הראש ומניח את הזקן והלא שער הראש הוא חביב שנברא עמך משעה שנולדת השיבו הפילוסוף מפני שגדל עמי בשטות כשהייתי נער אמר לו החבר אם כן יקטעו את ראשך וישברו את רגליך לפי שגדלו עמך בשטות אמר לו הפילוסוף ולאלין מלייא אתינן כלומר וכי לתשובה הזאת הוצרכתי לדחות אותי בדברי הבלים השיב לו החבר לפי תוכחה שלך השיבותיך אך להוציאך חלק אי אפשר לפטרך ולדחותך בדברי הבלים שאינו עיקר אי אפשר אך עתה אשיבך עיקר הדבר כל מה שנברא בששת ימי בראשית צריך תיקון החרדל צריך למתק והחטין צריכין ליטחן ואפילו אדם צריך תיקון שצריך למול והרי לך כל מעשה בראשית שחביבין לפניו דכתיב וירא אלהים את כל אשר עשה והנה טוב מאד אף על פי כן צריך תיקון ואם תאמר עדיין יש לי להשיב אם אדם צריך תיקון והמילה חביבה תנתן לאדם הראשון לאחר מכאן ישיב המשיב והרי דברים קל וחומר ומה על מצוה קלה שאינה נוהגת בגופו נצטווה עליה ולא קיימה מילה שאדם מתקיים עליה ולא כל שכן הדא הוא דכתיב אשר ברא אלהים לעשות אשר ברא ועשה אין כתיב כאן אלא לעשות לומר שהכל צריך תיקון ע"כ:
בראשית רבה י״א:ו׳ - הטקסט מספריא
פִּילוֹסוֹפוֹס אֶחָד שָׁאַל אֶת רַבִּי הוֹשַׁעְיָה, אָמַר לוֹ אִם חֲבִיבָה הִיא הַמִּילָה, מִפְּנֵי מָה לֹא נִתְּנָה לְאָדָם הָרִאשׁוֹן, אָמַר לוֹ מִפְּנֵי מָה אוֹתוֹ הָאִישׁ מְגַלֵּחַ פְּאַת רֹאשׁוֹ וּמֵנִיחַ אֶת פְּאַת זְקָנוֹ, אָמַר לוֹ מִפְּנֵי שֶׁגָּדֵל עִמּוֹ בִּשְׁטוּת, אָמַר לוֹ אִם כֵּן יְסַמֵּא אֶת עֵינוֹ וִיקַטַּע אֶת יָדָיו וִישַׁבֵּר אֶת רַגְלָיו, עַל יְדֵי שֶׁגָּדְלוּ עִמּוֹ בִּשְׁטוּת. אֲמַר לֵיהּ וּלְאִלֵּין מִלַּיָּא אָתֵינָן, אֶתְמְהָא. אָמַר לוֹ לְהוֹצִיאֲךָ חָלָק אִי אֶפְשָׁר אֶלָּא כָּל מַה שֶּׁנִּבְרָא בְּשֵׁשֶׁת יְמֵי בְרֵאשִׁית צְרִיכִין עֲשִׂיָה, כְּגוֹן הַחַרְדָּל צָרִיךְ לְמִתּוּק. הַתּוּרְמוּסִים צָרִיךְ לְמִתּוּק. הַחִטִּין צְרִיכִין לְהִטָּחֵן. אֲפִלּוּ אָדָם צָרִיךְ תִּקּוּן.
עמודים המצטטים את אותם מקורות
עמוד זה אינו מצטט גמרא, ולכן אין לו עמודים מקושרים.