יו"ד כסלו תש"ז

84יו"ד כסלו תש"ז¹

דער תכלית הכוונה אין בריאת העולם הזה הגשמי איז אַז עס זאָל זיין אַ עילוי אין אצילות העליון², וואָס אצילות העליון זאָל עולה זיין, אין עצמות אין סוף, וואָס איז העכער פון התחלקות מדריגות.

און די עליית העולמות אין עצמות אין סוף, איז דאָס דורך עבודה פון דער הארת הנשמה שבגוף, אין לימוד התורה וואָס רעדט אין אַלע עניני החיים, ודרכי קיום המצות אין די זמנים שונים פון חיי האדם אין די זמנים פון יאָר.

דער תכלית הכוונה איז, אַז דער חיי האדם בעולם הזה זאָל זיין, אַ הכנה טובה צום חיים הנצחים וואָס די נשמה איז עולה און איז מעלה אַלע עולמות, אין עצמות אין סוף, בעילוי אחר עילוי, און דער עילוי איז גורם אַ נחת רוח אין עצמות אין סוף.

ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם³, 85זאָגט רש"י, ועשו לי מקדש, ועשו לשמי, בית קדושה, דאָס מיינט אַז בכדי עס זאָל זיין ושכנתי בתוכם, בעדאַרף זיין ועשו לי לשמי בית קדושה.

דער בית קדושה איד, ווערט איינגעטיילט אין דריי טיילן קדשי קדשים, קדש און חול. דער פנימי שבפנימי איז געווען דער קדש הקדשים, וואו עס איז געשטאַנען דער ארון מיט די לוחות, קדש איז געווען דער היכל וואו עס איז געשטאַנען דער שולחן הזהב און די מנורה און דער מזבח הפנימי, און חצר המשכן וואו עס איז געשטאַנען דער מזבח הקרבנות און דער כיור — דער משכן און נאָכדעם דער בית המקדש איז געווען אַרומגענומען מיט אַ גדר, וואָס דאָרט, מהגדר ולפנים, איז געווען דער חצר המשכן און שפּעטער דער חצר בית המקדש.

אז בצלאל און אהליאב האָבן פאַרטיג געמאַכט דעם משכן מיט אַלע כלים, ווי עס איז אויסגערעכענט אין דער תורה בפרטיות, האָט משה רבינו אַליין צוזאַמענגעשטעלט דעם משכן⁴, אַריינגעשטעלט דעם ארון מיט די לוחות און דעם צנצנת המן אין קדש הקדשים און אויפגעהאָנגען דעם פרוכת, וואָס פון דעם פרוכת ולחוץ, איז געווען דער טייל משכן, און שפּעטער מקדש, וואו עס איז געשטאַנען די מנורה, שולחן און מזבח הזהב, און אין חצר המשכן — שפּעטער אין חצר בית המקדש — איז געשטאַנען דער מזבח הנחשת.

דער מזבח הזהב ווערט אָנגערופען מזבח הפנימי, און דער מזבח הנחשת ווערט אָנגערופען מזבח החיצון, און ביידע מזבחות ווערן אַרומגענומען מיט די קלעים און דעם מסך החצר — און שפּעטער, מיט די כותלי חצר בית המקדש. —

דער תוכן ענין פון אַ כותל איז, וואָס עס טיילט אָפּ דעם לפנים מן הכותל מיט דעם מחוץ לכותל, אַז לפנים מן הפרוכת איז קדש הקדשים, און מחוץ לפרוכת איז קדש, היכל הקדש, און מחוץ להיכל איז חצר המקדש, און דער חצר המקדש איז אויך מסובב מיט אַ גדר, וואָס טיילט אָפּ דעם קדש פון חול, אַז לפנים מן הכותל איז קדש, און מן הכותל ולחוץ, איז חול.

משה רבינו האָט די ערשטע זאַך געמאַכט דעם קדש הקדשים, אַריינגעשטעלט דעם ארון מיט די לוחות און צנצנת המן, און אויפגעהאָנגען דעם פרוכת, אָפּגעזונדערט דעם קדש הקדשים פון קדש, און געמאַכט דעם קדש, אַוועקגעשטעלט דאָרטן דעם שולחן מיטן לחם הפנים, די מנורה און דעם מזבח הזהב, אויפגעהאָנגען דעם מסך, און אַוועקגעשטעלט דעם מזבח הנחשת, און דאַן האָט ער אַוועקגעשטעלט די עמודים און די קלעים, און דאַן האָט מען געוואוסט, אַז פון די קלעי החצר ולפנים, איז שייך צום משכן, און פון קלעי החצר ולחוץ, איז חול.

דאָס איז דער ציור פון משכן, וואָס משה רבינו האָט געמאַכט דעם משכן עפ"י ציווי הוי' דבר דבר על אופנו במדה ובמשקל, און האָט אויפגעשטעלט דעם משכן און מסדר געווען דעם ארון, שולחן, מנורה, מזבח הזהב, און מזבח העולה כיור וכנו אין אַ סדר פון קדימה ואיחור עפ"י ציווי ה'.

דער בנין המשכן, איז געווען דורך משה רבינו, וואָס מדרגת נשמתו און 86מעלתו במדריגת ספירות העליונות איז חכמה דאצילות.

דער בנין בית המקדש, וואָס ווערט גערופן בית עולמים, האָט געדאַרפט זיין דורך דוד המלך, וואָס מדריגת נשמתו אין ספירות העליונות איז ספירת מלכות דאצילות, נאָר להיות ווי ספירת המלכות איז חלוק פון ספירת החכמה, וואָס פון ספירת החכמה קאנען חיצונים ניט יונק זיין און פון ספירת המלכות קאן זיין אַ יניקה לחיצונים, איז עבודתו של דהע"ה געווען ללחום ולהאבידם, האָט דוד געמאַכט נאָר דעם הכנת הבנין, ער האָט אָנגעזאַמעלט פיל קופּער זילבער און גאָלד, איידלשטיינער און עצי ארזים, אויף צו בויען דעם בית המקדש מיט די כלים, אָבער בויען דעם בית המקדש האָט השי"ת ערלויבט נאָר זיין זון שלמה.

דער אופן בנין בית עולמים, וואָס שלמה האָט געבויט עפ"י הכנת והוראת דוד אביו, איז געווען אין ירושלים, וואָס דער מקדש וואָס איז [אין] ירושלים שלמטה איז מכוון צום בית המקדש, וואָס ער איז אין ירושלים שלמעלה⁵.

הגאון המקובל הרב רמ"א — רבינו משה בהגאון רבי ישראל איסרליש מקראַקאָ — אין זיין ספר תורת העולה, איז מבאר אויספירליך די אַלע פרטי ענינים פון דעם בנין בית המקדש שלמטה און דעם בית המקדש אין עולמות עליונים, אין עולם התחתון און אין כחות און מדות בני אדם.

באַ חסידים הראשונים, די גרויסע בעלי שכל, איז דער ספר תורת העולה, געווען איינער פון די ספרי השכלה ועבודה, וואָס זיי האָבן געלערנט.

אין מיינע רשימת היומן, וואָס איך האָב פאַרשריבן דאָס וואָס איך האָב זוכה געווען צו הערן מהוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק, אין יאָר תרנ"ז, איז פאַראַן אַ רשימה מפורטת וואָס הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע האָט געזאָגט אין דעם ענין העבודה פון חסידים אין עבודת התפלה.

חסידות איז השכלה און הבנה, וואָס בעיקרה האָט רבינו הגדול מגלה און מייסד געווען צוליב עבודת התפלה און ער האָט מחנך געווען חסידים, און אחריו הוד כ"ק אדמו"ר האמצעי און אחריו הוד כ"ק אאזמו"ר הרה"ק צמח צדק, וואָס זיי האָבן מתקן געווען, דער סדר עבודת החב"ד, אַז חסידים, בלי הבדל מעמד ומצב בהשכלה והשגה, זאָלן זיין בעלי עבודה.

געוויס דאַרף מען לערנען חסידות און פאַרטיפן זיך אין דעם פאַרשטאַנד פון חסידות, אָבער עיקרא ושרשא דכולא איז עבודת התפלה, אַ האַרציקער דאַוונען מיט אַ צובראָכענער האַרץ און אמירת תהלים, וואָס איז עולה למעלה מעלה, און איז מעורר רחמי שמים מיט אַ ישועה בגשמיות וברוחניות.

און בכדי אַז מען זאָל זיין אַ עובד השי"ת ווי הוד כ"ק אבותינו רבותינו הקדושים האָבן מדריך געווען און געבענטשט חסידים, באַדאַרף מען אָנהויבן פון עבודה בפועל, וועל איך אייך איבערגעבן בקיצור דקיצור, דאָס וואָס ביי מיר איז פאַרשריבן וועגן דעם.

אין חינוך המזבח, איז פאַראַן חנוך מזבח הפנימי און חנוך מזבח החיצוני. אין חנוך איז אויך פאַראַן חנוך פנימי און חינוך חיצוני, חנוך כללי און חנוך פרטי. חנוך כללי הייסט אַ שולחן ערוך איד, דאָס איז די עבודה פון מזבח 87החיצון און חנוך מזבח הפנימי, דאָס איז דער חנוך החסידים.

ביידע, עבודת הקרבנות (מזבח החיצוני) און עבודת הקטרת (מזבח הפנימי), זיינען עבודת החסידים, נאָר דער חילוק איז צווישן עבודת המוח און עבודת הלב, התפעלות המוח און התפעלות הלב.

באַ חסידים האָט עבודת הלב אַלעמאָל פאַרנומען דעם גרעסטן אָרט. די עבודת המוח איז מער ניט ווי אַ הכנה צו עבודת הלב, ווייל מוח שליט על הלב בתולדתו⁶, אָבער די עבודה עיקרית איז עבודת הלב. וואָס אַזוי איז געווען [דער] סדר פנימי ביי חסידים, אַז מען האָט פאַרבראַכט, און דער חסידישער פאַרבריינגען האָט זיך אָפּגעשפּיגעלט אין עבודת התפלה און אין תקון המדות.

אין דעם חנוך פנימי וואָס הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק האָט מיך מחנך געווען אין די גאָר יונגע יאָרן, האָט ער מיר געזאָגט, אַז סיפורי החסידים איז די הטבה כללית וואָס מאַכט פאַר אַ בעל מדות טובות און פאַר אַ עובד השם.

הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק האָט שטאַרק מאריך געווען אין דעם ביאור והסבר הענין, אַז עס זיינען פאַראַן שני אופני הטבה, הטבת הנרות און הטבת הקטרת, קטורת איז ניט אַ בינטל קטורת מקטיר זיין אויפן מזבח, אין קטורת זיינען פאַראַן י"א סממנים, מען דאַרף וויסן וועלכע סממנים און וויפל נעמען פון יעדערן, אַנדערע דאַרף מען צושטויסן, אַנדערע צורייבן, דאָס איז הטבת הקטורת, אויך אין הטבת הנרות, דאַרף מען וויסן, ווי צו מאַכן דעם קנויטל און פון וואָס, אין וואָס פאַר אַ כלי אַריינגיסן די בוימעל, דאָס איז הטבת הנרות⁷, און דאַמאָלסט איז דאָס אור און דאָס לייכט, סיפורי צדיקים איז די הטבה, קרבנות איז דער ענין פון זבח, זובח יצרו, אתכפיא, כופה זיין זיך.

דער עיקר פון דעם דאַוונען איז דער נאָכן דאַוונען, די ציורים פון נאָכן דאַוונען, אַ חסידישער איד, אַ חסידישער בעה"ב, אַ חסידישער קרעמער, דער נאָכן דאַוונען ווענדעט זיך אין דעם פאָרן דאַוונען, נאָכן דאַוונען איז פאַראַן אַ שולחן ערוך איד, ווי צו אויפשטיין, ווי צו שלאָפן, ווי צו עסן, חינוך פנימי איז ווי צו לעבן.

יו"ד כסלו איז דער זמן הלידה פון אַ חסיד, י"ט כסלו איז דער ברית⁸.

צווישן יו"ד און י"ט כסלו איז די לידה, די התחלה איז פון יו"ד⁹, אַ חסידישער פאַרבריינגען איז די לידה פון אַ חסיד¹⁰.

איך האָב ניט געקענט דורכלאָזן און ניט זאָגן די תמימים, דאָס וואָרט וואָס איך האָב געהערט פון טאַטן, דער וואָרט זאָל ניט בלייבן אין השכלה והשגה, נאָר עס זאָל זיין עבודה בפועל, טאָן מיט זיך און מיט דעם אַנדערן, אַוועקלייגן אַלץ אָן אַ זייט און טאָן אין עבודה בפועל.

88דער אויבערשטער זאָל העלפן, מען זאָל האָבן נחת פון אידן בכלל און פון חסידים בפרט, בגשמיות וברוחניות, אַז די גשמיות זאָל בריינגען צו רוחניות, דאַן וועט די גשמיות זיין אַ שער צו גילויים עצמיים ווי הוד כ"ק אבותינו רבותינו הקדושים האָבן געוואָלט און ווילן.